فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تودۀ گرانیتی هریس در شمال‌باختری ایران و باختر شهرستان شبستر رخنمون دارد. از دیدگاه زﻣﻴﻦ‌ﺷﻨﺎﺳﻲ، این منطقه ﺑﺨﺸﻲ از پهنة ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ اﻟﺒﺮز باختری- آذرﺑﺎﻳﺠﺎن به‌شمار ﻣﻲ‌رود. این توده سازند کهر را قطع کرده و خود با رسوب‌های پرمین با دگرشیبی آذرین‌‌پی پوشیده شده است. ترکیب سنگ‌شناسی این توده آلکالی‌فلدسپار گرانیت با ماهیت متاآلومینوس تا پرآلومینوس است. ﺑﺎﻓﺖ غالب و ﻋﻤﺪۀ ‌این سنگ‌ها دانه‌ای و پرتیتی است. کوارتز، فلدسپار پتاسیم، پلاژیوکلاز از کانی‌های اصلی سازندة این سنگ‌ها هستند و بیوتیت، آمفیبول، پیروکسن، آپاتیت، اسفن و زیرکن از کانی‌های فرعی سازندة آنها به‌شمار می‌روند. بی‌هنجاری منفی Eu در نمودار REE نشان‌دهندة حضور پلاژیوکلاز در سنگ خاستگاه و یا جدایش پلاژیوکلاز هنگام تکامل ماگمای سازندة این سنگ‌هاست. بررسی‌های زمین‌شیمیایی نشان می‌دهند گرانیت‌های هریس ماهیت نوع A دارند و به‌علت فقیربودن از Nb، با نوع A2 همخوانی دارند. همچنین، بی‌هنجاری منفی Ba و غنی‌شدگی Rb و Th نسبت به Ta و Nb نشان‌دهندة خاستگاه پوسته‌ای این سنگ‌هاست. در این گرانیت‌ها Ba بهنجاری منفی ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﮔﺮﺍﻧﻴﺖﻫﺎﻱ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲﺩﻫﺪ و مقدار Zr، Ta، Nb و Yb تا اندازه‌ای ﺍﺯ ﮔﺮﺍﻧﻴـﺖﻫـﺎﻱ ﭘـﺲ ﺍﺯ ﺑﺮﺧـﻮﺭﺩ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺳـﺖ. ﺑـﺮ ‌ﺍﻳـﻦ ﺍﺳـﺎﺱ، تودة گرانیتی هریس ﺍﺯ ﻧـﻮﻉ ﮔﺮﺍﻧﻴـﺖﻫـﺎﻱ ﺩﺭﻭﻥ‌ﺻـﻔﺤﻪﺍﻱ و غیرکوهزایی است که در محیط کششی پس از برخورد پدید آمده است. ﺧﺎﺳﺘﮕﺎﻩ این گرانیت‌ها ﺍﺣﺘﻤﺎلاً ﺫﻭﺏ‌ﺑﺨﺸﻲ پوستۀ زیرین ﺑﺎ ﺗﺮﮐﻴﺐ ﺗﻮﻧﺎﻟﻴﺘﻲ- ﮔﺮﺍﻧﻮﺩﻳﻮﺭﻳﺘﻲ ﺍﺳﺖ.