ویژگیهای زمینشناسی و زایشی آگاتهای منطقة فردوس (خراسان جنوبی)
نویسندگان
1 Shahid Beheshti University, Shahid Shahriari Square, Daneshjou Boulevard, Shahid Chamran Highway, Tehran, Iran
2 Shahid Beheshti University, Shahid Shahriari Square, Daneshjou Boulevard, Shahid Chamran Highway, Tehran, Iran
3 Earth Sciences Facility, Shahid Beheshti University, Tehran
doi
10.22108/ijp.2020.123295.1182چکیده
آگاتهای منطقة فردوس (شمال بلوک لوت) درون واحدهای آتشفشانی پالئوژن به شکل پرکنندة حفرهها و شکستگیها دیده میشوند. آنها به رنگهای سرخ، دودی، آبی، بنفش ، سبز و بیرنگ در ساختهای رگهای، بلوردانی، ژئودی، نواری، ستارهای، گلکلمی، خزهای و کروی دیده میشوند. آگاتها بهصورت درونگیر، قطعاتی از سنگهای میزبان را که دچار دگرسانی شدهاند، بدون حاشیة واکنشی دربرگرفتهاند. بررسی سیالهای درگیر در شماری از آگاتهای فردوس، دمای همگنشدن برابربا 102 تا 233 درجة سانتیگراد با شوری 2 تا 11 wt% NaCl equiv. را نشان میدهد. مقدار REE درآگاتهای منطقة فردوس کم است و تنها در نمونههای با ساخت رگهای مقدار تقریباً کل عنصرهای REE اندازهگیری شده است. برای بیشتر آگاتها آنومالی منفی در Eu و آنومالی مثبت در Yb و مقدارهای کمتر از ppm 110 در Ba دیده شده است. ازاینرو، شواهد صحرایی، ریزدماسنجی و زمینشیمیایی گویای خاستگاهگرفتن سیلیسِ سیالهای سازندة آگاتهای فردوس از سنگهای آتشفشانی هستند. دگرسانی سنگهای آتشفشانی و فرایند شیشهزدایی در توفها شاید عامل تأمین سیلیس سیالها در میان سنگهای آتشفشانی بوده است. فراوانی عنصرهای گوناگون تا اندازهای در رنگ کوارتزهای فردوس نقش داشته است؛ بهگونهایکه رنگ دودی پیامد فراوانی بالای U و Th، رنگ سرخ پیامد فراوانی بالای Fe و Cr و رنگ آبی پیامد مقادیر بالای Ni و Cu است.
