سنگ‏‏‏‌نگاری و زمین‏‏‌شیمی توده‏‏‏‌های آذرین نیمه‏‏‏‌ژرف شمال ترود (بخش خاوری کمان ماگمایی ترود- چاه‌شیرین)

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران

2 Department of Geology

doi
10.22108/ijp.2020.122318.1172
چکیده

در شمال ترود و بخش خاوری کمان ماگمایی ترود- چاه‌شیرین، توده‏‏‏‌های نیمه‏‏‏‌ژرف ائوسن پسین- الیگوسن پیشین با ترکیب سنگ‏‏‌شناسی آندزیت، تراکی‌‏‏‌آندزیت و داسیت در توالی آتشفشانی- آذرآواری ائوسن نفوذ کرده‏‏‏‌اند. این توده‏‏‏‌ها بافت میکرولیتی‏‏‏‌پورفیری و هیالومیکرولیتی‏‏‏‌پورفیری دارند و پلاژیوکلاز، هورنبلند، بیوتیت، کوارتز و مگنتیت از کانی‏‏‏‌های اصلی سازندة آنها هستند. پلاژیوکلاز با ماکل تکراری و منطقه‏‏‏‌بندی نوسانی، فراوان‌ترین کانی است که گاه بافت غربالی و حاشیه‏‏‏‌های انحلالی و خوردگی دارد‌. درشت‏‏‏‌بلورهای بیوتیت و آمفیبول، شکل‏‏‏‌دار تا نیمه‏‏‏‌شکل‏‏‏‌دار هستند و حاشیة اپاسیته دارند. بیشتر کوارتزهای درشت‏‏‏‌بلور سنگ خلیج‏‏‏‌خوردگی نشان می‌دهند. شواهد میکروسکوپی مانند بافت‏‏‏‌های غیرتعادلی (منطقه‏‏‏‌بندی نوسانی و بافت‏‏‏‌ غربالی پلاژیوکلازها) و انحلال و خوردگی حواشی بلورها نشان‌دهندة فرایندهای هضم و آلایش ماگمایی توده‏‏‏‌های نیمه‏‏‏‌ژرف هستند. ویژگی‏‏‏‌های زمین‏‏‌شیمیایی سنگ‌های بررسی‌شده مانند غنی‏‏‏‌شدگی از LREEs و LILEs (به‏‏‏‌ویژه Rb، K و Th)، نسبت به HREEs و HFSEs (Ti، Nb و Ta)، سرشت کالک‌آلکالن و موقعیت آنها در نمودارهای زمین‏‏‏‌ساختی نشان‏‏‏ می‌دهند این سنگ‌ها در محیط مرتبط با پهنه‏‏‏‌های فرورانش پدید آمده‏‏‏‌اند. ویژگی‏‏‏‌های یادشده به‌همراه الگوی شدیداً جدایش‌یافته، نبود بی‌هنجاری Eu در الگوی عنصرهای کمیاب خاکی و نسبت‏‏‏‌های بالایSr/Y و La/Yb نشان می‌دهد این سنگ‌ها از آداکیت‏‏‏‌های پرسیلیس هستند. ماگمای سازندة سنگ‌های آداکیتی این گستره از ذوب‌بخشی ورقة اقیانوسی فرورو در عمق پایداری گارنت پدید آمده است و به‌دنبال فرایند تبلور جدایشی به‌همراه آلایش ماگمایی تحول یافته است.