زمینشناسی، سنگنگاری، زمینشیمی و سنگزاییِ درزهای ستونی ریوداسیتی- داسیتی علیشاهی (جنوبخاوری راین، کرمان)
نویسندگان
1 Department of Geology, College of Sciences, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
2 Department of Geology, College of Sciences, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
3 کرمان - انتهای بلوار 22 بهمن - دانشگاه شهید باهنر کرمان - دانشکده علوم - بخش زمینشناسی
doi
10.22108/ijp.2018.81963.0چکیده
درزهای ستونی ریوداسیتی- داسیتی علیشاهی بخشی از مجموعه آتشفشانی رازک، با سن ائوسن میانی- بالایی هستند و در پهنه آتشفشانی- رسوبی دهج- ساردوییه و جنوبخاوری کمربند ماگمایی ارومیه- دختر جای دارند. این مجموعه شامل تناوبی از سنگهای آذرآواری و جریانهای گدازهای آندزیت، ریولیت و ریوداسیتی- داسیتی است. سنگهای ریوداسیتی- داسیتی گاه ساختار ستونی بهصورت پنج یا شش وجهی نابرابر با ستونهای منظم و مستقیم (کولونیدی) و ستونهای کجشده و نامنظم (اینتبولیتور) بههمراه ساختارهای شیاری (استریا) دارند. بافت شاخص آنها فیریک، هیالوپورفیریتیک، گلومروپورفیری، غربالی، جریانی و پرلیتیک هستند. پلاژیوکلازها که فنوکریست اصلی هستند همراه با میکروفنوکریستهای کمیابِ سانیدین، ارتوکلاز، هورنبلند، پیروکسن، بیوتیت و کانیهای فرعیِ آپاتیت، تیتانیت و کانیهای کدر، در زمینهای شیشهای و نهانبلور جای گرفتهاند. زمینه گاه در مرحله فرایند واشیشهایشدن و تبدیل به مخلوطی از کوارتز و آلکالیفلدسپار است. برپایه بررسیهای زمینشیمیایی، ترکیب درزهای ستونی علیشاهی ریوداسیت- داسیت است و سرشت کالکآلکالن نشان میدهند. آنومالی منفی Eu و کاهش مقدار Sr، همراه با افزایش مقدار Si نشاندهندة اهمیت پلاژیوکلاز بهعنوان فازی جدایشیافته هستند. غنیشدگی از عنصرهای لیتوفیل با شعاع یونی بزرگ و تهیشدگی از عنصرهای با شدت میدان بالا (مانند: Ti، Ta، و Nb) نسبت به ترکیب گوشته اولیه، همچنین، الگوی عنصرهای خاکی نادر یهنجارشده به ترکیب کندریت نشاندهندة پیدایش ماگمای درزهای ستونی در پهنه کمان آتشفشانی مرتبط با حاشیه فعال قارهای هستند. تهیشدگی از عنصرهای Nb و Ta پیامد کاهش انحلال این عنصرهای در سیالهای و مذابهای محیطهای فرورانش در ژرفای کم است.
