ژئوشیمی زونهای دگرسان و پهنه برشی با تأکید بر رفتار عناصر نادر خاکی (REE) در کانسار طلای قلقله، کردستان
نویسندگان
1 بخش علومزمین، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 بخش علومزمین، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
چکیده
رخداد طلای قلقله، در بخش شمالغربی پهنه دگرگونی سنندج- سیرجان و در 50 کیلومتری جنوبغربی سقز واقع شده است. واحدهای سنگی رخنمونیافته شامل متاولکانیکهای اسیدی، کلریت- سریسیت شیستها، سنگ آهکهای دگرگونشده و نفوذیهای گرانیتی با سن مزوزوئیک است که در حد رخساره شیست سبز دگرگونشدهاند. این مجموعه، تحت تأثیر پهنه برشی با روند شمالشرقی- جنوبغربی دگرریخت شده است. ترکیب توده نفوذی در نمودارهای سنگشناسی در گستره گرانیتی، گرانودیوریتی و دیوریتی قرار میگیرد. بر اساس مطالعات پتروگرافی، کانیهای تشکیلدهنده توده نفوذی شامل کوارتز، آلکالیفلدسپار، پلاژیوکلاز، میکروکلین، بیوتیت، سریسیت، مسکویت، اکسیدهای آهن و کلسیت است. از مهمترین انواع دگرسانیها میتوان به دگرسانیهای فیلیک، پروپیلیتیک، کربناتیشدن و سیلیسیشدن اشاره کرد. از نظر محیط زمینساختی نیز این تودهها در موقعیت قوسهای آتشفشانی پس از برخوردی قرار میگیرند. بررسی الگوهای پراکندگی عناصر نادر خاکی در متاولکانیکهای پهنه برشی نشاندهنده غنیشدگی REE در پهنه برشی نسبت به واحدهای کمر بالا (کلریت- سریسیت شیست) و کمر پایین (سنگ آهک دگرگونشده) است. الگوی پراکندگی این عناصر شامل غنیشدگی LREE نسبت به HREE است که میتوان آن را به دگرگونی ناحیهای در حد رخساره شیست سبز و چرخش سیالات CO2 و SO42- در پهنه برشی قلقله نسبت داد. علاوه بر آن وجود بیهنجاریهای Eu مثبت و منفی در این متاولکانیکها نشان از دو مرحله دگرسانی متفاوت دارد که بهترتیب شامل دگرسانی ضعیف تا متوسط که به ایجاد بیهنجاری Eu مثبت منجر شده و دگرسانی پیشرفته که سبب تجزیه شدید پلاژیوکلاز بهعنوان منبع اصلی Eu و باعث ایجاد بیهنجاری Eu منفی شده است. عدم وجود بیهنجاری Eu در نمونههای بالا و پایین نشانه فقدان دگرسانی در این سنگهاست.