پتروگرافی و شیمی‌کانی سنگ‌‌های آتشفشانی جنوب‌غرب جندق (شمال‌شرق اصفهان)

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
چکیده

سنگ‌‌های آتشفشانی ائوسن در جنوب‌غرب جندق و در محل گسل درونه گستره وسیعی را پوشش می‌دهند. این سنگ‌‌ها عمدتاً شامل بازالت، آندزیت، آندزیت کوارتزدار، داسیت و لاتیت با بافت‌‌های پورفیری، میکرولیتی پورفیری و هیالوپورفیری را هستند. پلاژیوکلاز، آمفیبول، کلینوپیروکسن، کوارتز و آلکالی‌فلدسپار از سازنده‌های اصلی و کانی‌های اوپاک و بیوتیت سازنده‌های فرعی هستند. سریسیت، کائولینیت، کلسیت و کلریت کانی‌های ثانویه این سنگ‌‌ها را تشکیل می‌دهند.بر اساس داده‌های ژئوشیمی ‌کانی‌ها، ترکیب پلاژیوکلاز‌ها آندزین تا لابرادوریت؛ کلینوپیروکسن‌ها، دیوپسید تا اوژیت؛ و آمفیبول‌ها مگنزیو‌هاستینگزیت است. در برخی از فنوکریست‌های پلاژیوکلاز، منطقه‌بندی نوسانی مشاهده شد. با توجه به ترکیب شیمیایی کلینوپیروکسن‌ها این سنگ‌‌ها روند ساب‌آلکالن از خود نشان داده و نمودار‌های زمین‌ساختی، محیط کمان‌های آتشفشانی را برای آن‌ها پیشنهاد می‌نماید. دمای تشکیل این سنگ‌‌ها بر مبنای دماسنجی هورنبلند- پلاژیوکلاز در فشار‌های 1 تا 10 کیلوبار برابر با 858-945 درجه‌سانتیگراد است. دماسنجی کلینوپیروکسن‌های منطقه برای فشار‌های 1 تا 10 کیلوبار دمایی برابر با 941-959 درجه‌سانتیگراد را ارائه می‌دهد. فشارسنجی کلینوپیروکسن‌ها نیز گویای شکل‌گیری آن‌ها در فشار‌های مختلف و در اعماق متفاوت و در حین صعود است. بالا بودن میزان آب موجود در محیط تبلور پیروکسن‌ها و همچنین نمودار تغییرات AlIV+Na در برابر AlVI+2Ti+Cr بیانگر فوگاسیته بالای اکسیژن در محیط تشکیل آن‌هاست. رخداد دگرسانی گرمابی در بررسی‌های صحرایی و آزمایشگاهی به‌خوبی آشکار است.