تبیین معنای آیۀ «إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلام» و دلالت آن در مسئلۀ حجیت ادیان توحیدی
نویسندگان
1 دانشآموختۀ دکتری رشتۀ کلام اسلامی، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران
2 استاد، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران
3 استادیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.30513/qd.2024.5886.2331چکیده
بررسی حجیت ادیان ابراهیمی پس از ظهور اسلام همواره در میان مباحث کلامی مسئلهای زنده، پویا و در جریان است. با توجه به اهمیت کشف دیدگاه قرآن در این مسئله، دلایل نقلی محور اصلی جدالهای دو طرف را تشکیل میدهد. از جمله موضوعات مرتبط، تعیین کاربست معنایی واژۀ «اسلام» در قرآن است. از مهمترین آیات مورد نزاع آیۀ شریفۀ «إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ» (آل عمران/19) است که دین را نزد خداوند، اسلام معرفی میکند. با وجود استناد موافقان و مخالفانِ حجیت ادیان ابراهیمی به این آیه، تحقیق مستقلی که همۀ شواهد و قراین را جمعآوری و ارزیابی کند انجام نشده است. این تحقیق با تأکید بر روش کتابخانهای و تحلیلی، افزون بر تمایز دو قرائت اصلی دربارۀ این آیه، شواهد هر یک را مورد ارزیابی قرار داده و قرائت سومی را در این تحقیق ارائه میدهد که بر معنای متفاوتی از «دین» و «اسلام» استوار است و اسلام را به معنای تسلیم و دین را نیز به معنای تدین مؤمنان معرفی میکند. نتیجۀ این تحقیق آن است که این آیه به لحاظ موضوع، با مسئلۀ «حجیت ادیان» بیگانه است و ازاینرو موافقان و مخالفان حجیت ادیان نمیتوانند این آیه را بهعنوان سندی مستقل مدعای خود مطرح کنند.
