فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌طور تقریبی، یک قرن پیش زلزلۀ بزرگی در سال 1309 هجری شمسی شهر سلماس را در نیمه‎شب سه‎شنبه یا درحقیقت، بامداد روز چهارشنبه 17 اردیبهشت با 4/7=M و مؤسسۀ ژئوفیزیک 2/7=M لرزاند. این زلزله در تاریخ منطقۀ آذربایجان و حتی کل منطقه خاورمیانه یکی از مخرب‌‌ترین زلزهاست؛ به‌طوری که سال 1930 میلادی در تاریخ زلزله‌شناسی به نام سلماس ثبت شده است. هدف از پژوهش حاضر بررسی و مطالعۀ تأثیرات زلزلۀ اردیبهشت 1309 هجری شمسی شهر سلماس بر جغرافیایی انسانی و ابنیۀ تاریخی و باستانی این منطقه است. روش و رویکرد این پژوهش از نوع بنیادی و از‌حیث روش‌شناسی به شکل توصیفی و تحلیلی و بر‌مبنای شیوۀ مطالعۀ منابع دسته‌اول اسنادی، کتابخانه‌ای، مطالعات میدانی زمین‌شناسی و لرزه‌زمین ساخت است. نتایج و یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که زلزلۀ سلماس در آن واحد موجب تخریب کامل شهر دیلمقان و حدود 60 روستا در دشت سلماس و منطقه‌های حاشیۀ آن شد. دامنۀ آسیب‎ها از دشت سلماس به دهستان قطور، خوی و مسیر علیای زاب در ترکیه نیز کشیده شد. این زلزله علاوه‌بر تخریب صد‌در‌صد شهر دیلمقان و کشته‌شدن 2500 تا 4000 نفر باعث نابودی برخی آثار و ابنیۀ تاریخی و باستانی واقع در کل منطقۀ سلماس شد.