مقایسه تطبیقی روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره در مکان‌یابی بهینه ساختمان‌های بلندمرتبه (مطالعه موردی: منطقه 9 شهرداری مشهد)

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی- دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری- دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران

3 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی- دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
چکیده

پدیده بلندمرتبه‌سازی در شهرهای بزرگ جهان درنتیجه رواج اندیشه مدرنیسم در معماری و شهرسازی گسترش یافت و در همراهی با رشد جمعیت، کمیابی زمین و مشکلات توسعه افقی در شهرها رواج پیدا نمود؛ بنابراین، مکان‌یابی این ساختمان‌ها در فضاهای شهری از اهمیت زیادی برخوردار است. پژوهش حاضر تلاش می‌نماید تا عوامل مؤثر بر مکان‌یابی ساختمان‌های بلندمرتبه را در محیط‌های شهری با کمک روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره معرفی و نسبت به شناسایی پهنه‌های مناسب برای استقرار این ساختمان‌ها در منطقه 9 شهرداری مشهد اقدام نماید. این پژوهش بر تحلیل نتایج مدل پرکاربرد تحلیل شبکه‌ای (ANP) و مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استوارشده است، به‌طوری‌که داده­ها و اطلاعات پژوهش از طریق 25 نفر از کارشناسان خبره به‌صورت پرسشنامه­ای گردآوری شد. نتایج پژوهش نشان داد که درروش ANP، معیارهای سازگاری و قیمت زمین با ضریب 143/0 در رتبه اول و سرانه خدمات و تراکم جمعیت در رتبه دوم قرار دارند. درحالی‌که درروش AHP، فاصله از گسل با ضریب 255/0 در رتبه اول و شیب اراضی با ضریب 234/0 در رتبه دوم قرارگرفته است. پس از تهیه نقشه پهنه‌بندی عرصه‌های مناسب برای احداث ساختمان‌های بلندمرتبه، فضایی بین 439 تا 449 هکتار به ترتیب درروش ANP و AHP کاملاً مناسب تشخیص داده‌شده است. در پایان از بین هشت ساختمان بلندمرتبه در حال احداث در منطقه موردمطالعه، بنا بر روش ANP هیچ‌کدام در پهنه‌های کاملاً مناسب قرار نگرفته‌اند، درحالی‌که درروش AHP دو ساختمان آرمیتاژ و مانیا در پهنه کاملاً مناسب قرارگرفته‌اند.