رابطه بین سرسختی ذهنی و فرسودگی ورزشی : نقش تعدیلگر شایستگی ادراک‌شده

نویسندگان

1 گروه علوم انسانی ورزش، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.

2 گروه علوم انسانی ورزش، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.

3 گروه علوم انسانی ورزش، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

4 گروه علوم انسانی ورزش، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.

doi
10.22089/spsyj.2025.18399.2600
چکیده

هدف: شناسایی عوامل پیشگیرانه در برابر فرسودگی ورزشی در سالهای اخیر مورد توجه بسیاری از محققین قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین سرسختی ذهنی و فرسودگی ورزشی با نقش تعدیلگر شایستگی ادراک شده می‌باشد.مواد و روش ها: این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و از حیث روش توصیفی و همبستگی است. جامعۀ آماری کلیه دانش‌آموزان ورزشکار شهرستان بجنورد در مقطع متوسطه اول و دوم بود. برای برآورد حجم نمونه از روش تعیین حجم نمونه در مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شد که بین 160 تا 280 نفر برآورد شد و داده‌های حاصل از 273 پرسشنامه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. ابزار مورد استفاده پرسشنامه‌‌های سرسختی ذهنی ورزشی، فرسودگی ورزشی و شایستگی ادراک‌شده بودند که روایی و پایایی همه آنها تایید شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای آماری SPSS (نسخه 23) و Smart-PLS 3.2.8 استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که بین سرسختی ذهنی و فرسودگی ورزشی، و نیز بین شایستگی ادراک شده و فرسودگی ورزشی یک رابطه منفی معنی‌‌دار وجود دارد. یک رابطۀ بسیار قوی، مثبت و معنی‌دار نیز بین فرسودگی ورزشی و فرسودگی هیجانی بدنی، بین فرسودگی ورزشی و کاهش احساس، بین فرسودگی ورزشی و کاهش ارزش وجود دارد. شایستگی ادراک شده نیز اثر تعدیلی معناداری بر رابطه بین فرسودگی ورزشی و سرسختی ذهنی دارد. نتیجه گیری: فرسودگی ورزشی یک مشکل چندوجهی است که بر جنبه‌های مختلف سلامت روان و روابط اجتماعی ورزشکاران تأثیر می‌گذارد. همچنین این تحقیق به اهمیت شایستگی ادراک شده به عنوان یک عامل محافظتی و تعدیل‌کننده تأکید دارد. طراحی برنامه‌های کاربردی، بهبود محیط ورزشی، ارائه آموزش به مربیان و معلمان، ایجاد سیستم‌های حمایتی و ارزیابی منظم از جمله توصیه‌‌های عملی‌ این تحقیق هستند.