مطالعه مقدماتی در ارزیابی ویژگیهای سیگنال مغزی به منظور ارائه شاخص مرتبط با توجه بصری در ورزشکاران نیمهحرفهای تنیس روی میز
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات فناوری های زیستی و سلامت، دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام، مشهد، ایران
2 مرکز تحقیقات فناوری های زیستی و سلامت، دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام، مشهد، ایران
3 مرکز تحقیقات فناوری های زیستی و سلامت، دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام، مشهد، ایران
doi
10.22089/spsyj.2025.17625.2541چکیده
هدف: در ورزشهای مبتنی بر عملکرد شناختی بالا مانند تنیس روی میز، آموزش نوروفیدبک مؤثر نیازمند شاخصهای زیستی دقیق و متناسب با عملکردهای شناختی خاص، مانند توجه بصری است. با این حال، اغلب پروتکلهای نوروفیدبک فعلی بر ویژگیهای کلی EEG تکیه دارند که لزوماً بازتابدهنده صحیحی از عملکردهای ذهنی مورد نیاز در این ورزشهای سرعتمحور نیستند. پژوهش حاضر با هدف رفع این خلأ، به بررسی ویژگیهای سیگنال EEG مرتبط با توجه بصری پرداخته است. مواد و روش ها: براین اساس در این مطالعه، سیگنال EEG از ناحیه Cz در دو حالت استراحت و تصمیمگیری از ۸ ورزشکار مرد نیمهحرفهای تنیس روی میز (۱۸ تا ۲۵ سال) ثبت شد. ویژگیهای آماری متوسط و واریانس، میانگین دامنه و توان تبدیل فوریه ، میانگین قدرمطلق و انحراف معیار ضرایب تبدیل ویولت، و ویژگیهای غیرخطی آنتروپی، بُعد فرکتال، بُعد همبستگی و نمای لیاپانوف استخراج گردید. سپس همبستگی این ویژگیها با نمرات آزمون TOVA از جمله زمان واکنش و خطاهای توجه محاسبه شد و آزمون تی برای بررسی تغییرات قبل و بعد آزمون به کار رفت. یافته ها: نتایج نشان داد ویژگیهای فرکانسی و زمان-فرکانسی بیشترین همبستگی را دارند به گونهای که متوسط همبستگی ویژگیهای فرکانسی و زمان فرکانسی با شاخص زمان واکنش به ترتیب 84/0 و 89/0 بدست آمد. علاوه بر این ویژگیهای فرکانسی و زمان-فرکانسی نیز بیشترین تغییرات را در قبل و بعد از آزمون (P ≤0.02 ) داشت. نتیجه گیری: این یافتهها نشان میدهند که میتوان از این ویژگیها بهعنوان نشانگرهای زیستی مؤثر برای پایش و ارتقاء فرآیندهای توجهی در ورزشکاران استفاده کرد. بنابراین، استفاده از این ویژگیها در طراحی پروتکلهای نوروفیدبک بهمنظور بهبود واکنش سریع شناختی در ورزشکاران مستعد، بهویژه در رشتههایی مانند تنیس روی میز، کاربردی و مؤثر خواهد بود.