نظم بینالملل آمریکایی در دوره گذار تاریخی؛ احیای امپراتوری در بستر ژئوپلیتیکگرایی
نویسندگان
1 دکترای روابط بین الملل دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 استاد گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
doi
10.47176/asr.2024.1192چکیده
نظام بینالملل به لحاظ ساختار و پویاییهای سیستمی و واحدهای در حال تعامل تاکنون دورههای متعددی را پشت سر گذاشته است. از نظم کنسرتی در کنگره وین تا نظم دوقطبی دوره جنگ سرد و متعاقب آن، نظم بینالمللی پساجنگ سرد (تکقطبی یا یک-چندقطبی)، هریک از اشکال مزبور دستخوش دگرگونی شدهاند. وجه مشترک اغلب این نظمها، ژئوپلیتیکگرایی بریتانیایی است که نقشی کلیدی در شکلگیری، تداوم، تثبیت و احیای امپراتوری جهانی لیبرال داشته است. این عامل در دوره غلبه گفتمان و نظم آمریکایی نیز در راستای پوشش شکافهای درونی و بازتولید نظم مطلوب مورد استفاده قرار گرفته است. مقاله حاضر به بررسی وضعیت تغییرات در نظم بینالمللی در دوره گذار تاریخی و برجستگی نشانههای ژئوپلیتیکگرایی در روند گذار از نظم بینالمللی فعلی میپردازد. در این راستا، از چارچوب ژئوپلیتیکی هالفورد مکیندر بهمنظور تحلیل روند شکلگیری، تثبیت و تقویت و احیای امپراتوریها استفاده شده است. با استفاده از رهیافت استدلال قیاسی و بررسی مقایسهای- تاریخی دوران امپراتوری بریتانیا و نظم بینالمللی آمریکایی در دوره پساجنگ سرد، استدلال میشود که با ظهور نشانههای گذار در نظم بینالمللی غرب محور، با تفاوتهایی در سبک و شیوه و ابزارها، غرب با محوریت گفتمان ژئوپلیتیکگرایی بریتانیایی درصدد احیای امپراتوری و بازتولید نظم مطلوب برآمده است.
