شناسایی چالش‌های نظام عدالت کیفری در مواجهه با جرائم مرتبط با رمزارزها و ارائه راهکارهایی در چارچوب نظام حقوقی ایران

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی زابل

2

3 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22106/jlj.2025.2044304.6086
چکیده

تحول فناوری ‌ های نوین مالی و گسترش به ‌ کارگیری رمزارزها، چالش ‌ های بی ‌ سابقه ‌ ای را برای نظام ‌ های حقوقی و به ویژه دستگاه عدالت کیفری ایجاد نموده است. در این مسیر، اغلب نظام ‌ های حقوقی به جای مقابله مطلق و نفی رمزارزها، به رویکرد مقررات ‌ گذاری و تنظیم فعالیت ‌ های مرتبط با آن ‌ ها در دو طیف تجویز حداکثری و حداقلی متمایل شده ‌ اند. هدف از نگارش این مقاله بررسی چالش ‌ های نظام عدالت کیفری در مواجهه با جرائم رمزارزها است. پرسش محوری تحقیق آن است که رمزارزها چه چالش ‌ هایی را در عرصه ‌ های ماهوی، شکلی و اجرایی برای نظام عدالت کیفری به ‌ وجود آورده ‌ اند و چه راهکارهایی می ‌ توان برای رفع آن ‌ ها در چارچوب قوانین موجود ارائه کرد.این پژوهش از نوع نظری ـ کاربردی است و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با بهره ‌ گیری از منابع کتابخانه ‌ ای و نیز مصاحبه ‌ های نیمه ‌ ساختاریافته با برخی قضات و بازپرسان فعال در حوزه جرائم رایانه ‌ ای انجام شده است. یافته ‌ های تحقیق نشان می ‌ دهد که مهم ‌ ترین چالش ‌ های موجود برای نظام عدالت کیفری در مواجهه با جرایم مرتبط با رمزارزها عبارت ‌ اند از: ابهام در رسمیت و مالیت رمزارزها و اعتبار حقوقی آن ‌ ها، فقدان قوانین و مقررات نظارتی و پیشگیرانه شفاف، مشکلات دادرسی و رسیدگی شکلی در جرائم مرتبط با رمزارزها به واسطه پیچیدگی ‌ های ناشی از تمرکززدایی و ناشناس بودن فناوری بلاک ‌ چین، چالش ‌ های مرتبط با توقیف و اجرای احکام، و همچنین نارسایی ‌ های فنی، فرهنگی و آموزشی در حیطه پیشگیری و رسیدگی به دعاوی مرتبط با این حوزه. این چالش ها لزوم تدوین مقررات جامع و متناسب در زمینه رسیدگی به پرونده های رمزارزها، تجهیز ضابطان قضایی و دادگستری ها به زیرساخت ‌ های فنی مناسب در فرایند رسیدگی به پرونده های مربوطه، و آموزش تخصصی قضات و کارشناسان این حوزه در کنار آگاهی افزایی عمومی نسبت به مخاطرات رمزارزها، را بیش از پیش آشکار می نماید .