فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده فارسی: کسی که از وقوع جرم متحمّل آسیب‌های مادی یا معنوی می‌شود، بزه‌دیده نامیده می‌شود. بزه‌دیده‌شناسی به دنبال یافتن روش‌هایی در جهت ارتقای حقوق بزه‌دیدگان است و به ویژه بر مشارکت بزه‌دیدگان در فرآیند عدالت کیفری تأکید می‌شود. هر چند شناسایی حقّ بزه‌دیده در جبران خسارت‌های ناشی از جرم و تأمین نیازهای مادی و معنوی در فرآیند کیفری رفته رفته به دغدغه اصلی بزه‌دیده شناسان تبدیل شده است؛ امّا توجه به نظرات بزه‌دیده و شنیدن صدای وی در فرآیند تعیین مجازات و نحوه اجرای آن کماکان موضوعی بحث برانگیز است. اینکه آیا حقّی برای بزه‌دیدگان در تعیین مجازات و نحوه اجرای آن می‌توان در نظر گرفت. محدوده و قلمروی این حق چگونه تعیین می‌شود و چه مواردی را دربرمی‌گیرد؟ پرسش‌هایی هستند که در این مقاله از دیدگاه بزه‌دیده‌شناسی، با تکیه بر قوانین، رویه قضایی در ایران، مبانی فقهی آن و با بهره‌گیری از حقوق برخی کشورها، بدان پرداخته شده است. به طور کلی می‌توان گفت پذیرش حقِّ بزه‌دیده در تعیین مجازات و نحوه اجرای آن به شکل نسبی مورد پذیرش برخی کشورها از جمله ایران قرار گرفته است. این حق در اِعمال و تعیین نوع مجازات و در فرایند اجرای آن نیز به طور محدود پذیرفته شده است.