ارزیابی میزان خطرپذیری ایستگاه های مترو شهر تهران هنگام وقوع زمینلرزه با رویکرد کاهش آسیب پذیری کالبدی از طریق مدیریت هوشمند شهری(مطالعه موردی ایستگاه های تجریش،دروازه شمیران و نواب)
نویسندگان
1 استاد، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
2 دانشیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه کردستان، کردستان، ایران.
3 دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.
doi
10.30475/isau.2020.131744.0چکیده
با ارزیابی و پایش کمی و کیفی برنامههای مدیریت خطرپذیری و مدیریت بحران در گسترش حمل و نقل ریلی کلان شهر تهران و به تبع آن با بررسی میزان مخاطرات و آسیبپذیری شبکه ریلی کشور، خلأ ناشی از مدیریت هوشمند شهری در ابعاد برنامهریزی کالبدی و فضایی کاملاً مشهود است. نکته بارز در مواجهه با بحرانهایی همچون زمینلرزه و سیل در خطوط حمل و نقل زیرزمینی (مترو) عمدتاً وابسته به فرضیات آزمون و خطا ، پیروی از روشهای مدیریت سنتی و ضعف در آیندهنگری و آیندهپژوهی است. در گسترش خطوط ریلی زیرزمینی، بررسی مطالعات زمینساختی (تکتونیکی)، پهنههای لرزهخیز، تفاوت جنس زمین و مسیر گسلهای شمال و جنوب تهران (پیش از بحران) و توجه به آسیب پذیری ایستگاه مترو و احتمال تشدید بحران با تخریب بافت فرسوده شهری، هنگام وقوع زلزله و سیل بسیار حائز اهمیت است. این مقاله، با تمرکز بر موضوع ارزیابی خطرپذیری و آسیبپذیری گسترش شبکه حمل و نقل ریلی و با رویکرد پایش مخاطرات کالبدی و فضایی ایستگاههای مترو انجام شده است. روش انجام کار ارزیابی خطرپذیری از طریق تنظیم فهرست سنجشی پژوهشگر ارائه شده است. بدین منظور سه ایستگاه نواب، تجریش و دروازه شمیران به عنوان ایستگاه های منتخب شبکه متروی تهران مورد مطالعه قرار گرفت. در انجام پژوهش، از روشی ترکیبی و مبتنی بر مطالعات کتابخانهای، بررسی سوابق و مدارک، تکنیک دلفی، روش تحلیل سلسله مراتبی و رویهمگذاری لایهها استفاده شده است. نتایج ارزیابی آسیبپذیری نشانگر آن بوده است که تمامی ایستگاه ها در محدوده آستانه خطر قرار دارند و نیازمند اتخاذ تدابیری هوشمند در تمامی مراحل قبل، حین و بعد از بحران زمینلرزه و به کارگرفتن راهکارهای مدیریتی و اجرایی به منظور کاهش آسیبهای احتمالی میباشد.
