پتروگرافی و شیمیکانی دایکهای ائوسن کوه کمخاشک (شمال خور، استان اصفهان)
نویسندگان
1 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
3 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
4 گروه زمینشناسی، دانشکده علومزمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
5 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
چکیده
کوه کمخاشک در شمالشرق اصفهان (شمال خور) واقع شده است. در این منطقه دایکهای بازیک با امتداد شمالشرق- جنوبغرب و دایکهای حد واسط با امتداد شمالغرب- جنوبشرق درون واحدهای ماسهسنگ، سنگ آهکها و مارنهای کرتاسه بالایی نفوذ کردهاند. دایکهای حدواسط از نظر حجم، تعداد، طول و همچنین ضخامت نسبت به دایکهای بازیک برتری دارند. بررسیهای صحرایی نشان میدهد که در برخی موارد، دایکهای بازیک، دایکهای حدواسط را قطع نموده است که نشان دهنده ایجاد این دایکها بعد از دایکهای حدواسط است. دایکهای بازیک از کانیهای الیوین (کریزولیت)، کلینوپیروکسن (دیوپسید و اوژیت)، پلاژیوکلاز (لابرادوریت و الیگوکلاز)، سانیدین، مگنتیت، ارتوپیروکسن (انستاتیت)، اسپینل و فلوگوپیت بهعنوان کانیهای اولیه تشکیل شدهاند و کانیهای ثانویه آنها، زئولیت (ناترولیت و مزولیت)، کلریت، کلسیت و سرپانتین هستند. کانیهای اولیه تشکیل دهنده دایکهای حدواسط نیز کلینوپیروکسن (دیوپسید)، پلاژیوکلاز (لابرادوریت)، سانیدین، میکا (بیوتیت و فلوگوپیت)، آمفیبول (هاستینگزیت منیزیمدار) و مگنتیت بوده و کانیهای ثانویه آنها کلسیت و کلریت هستند. انواع بیگانهبلورهای کوارتز و بیگانهسنگهای پیروکسنیتی و هورنفلس در دایکهای بازیک مشاهده میشود. بررسی شیمی کلینوپیروکسنها، فشار کمتر از 5 کیلو بار و مقدار متغیر PH2O را برای زمان تبلور این کانیها نشان میدهد. دماسنجی میکاها، دمای تبلور را در نمونههای دایک حدواسط در محدوده 732 تا 747 درجه سانتیگراد نشان میدهد، در حالیکه دمای تبلور بیوتیتهای نمونههای بازیک، 699 تا 808 درجه سانتیگراد است. بر مبنای بررسیهای پتروگرافی و شیمیکانیها، ترکیب ماگمای سازنده این دایکها ساب آلکالن و از نوع کالکآلکالن تشخیص داده شد و نیز از لحاظ جایگاه تکتونوماگمایی در قلمرو قوس ماگمایی واقع میشوند.
