فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیان مسئله: شکل‌گیری ریخت شهرها همواره مبتنی بر به‌کارگیری هندسه بوده است؛ از اجزاء کالبدی خرد مانند معابر، میادین، فضاهای باز تا ترکیب کلان شهر، اصول و قواعد هندسی نقشی اساسی در نظم‌دهی و زیبایی‌شناسی فضاهای شهری دارند. با این وجود، نحوه تأثیرگذاری اصول هندسی مشخص مانند ایجاد محور و رعایت تناسبات بر درک زیبایی شهر به‌صورت نظام‌مند کمتر تبیین شده است. هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین ویژگی‌ها و تأثیرات برخی اصول هندسی کلیدی در زیبایی شناسی ساختار شهر انجام شده است. روش پژوهش: این مطالعه از نوع نظری تحلیلی کیفی است که با اتکا بر مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل موردی انجام شده است. ابتدا مبانی نظری پیرامون نقش هندسه در معماری و شهرسازی مرور شده و سپس به‌عنوان نمونه، هندسه و تناسبات در طراحی میدان تاریخی نقش‌جهان اصفهان مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته‌ها: نتایج نظری نشان می‌دهد اصول هندسی نظم‌دهنده‌ای چون محور، تقارن و تناسبات از دیرباز زیربنای ترکیب فضاهای معماری و شهری بوده و عامل ایجاد نظم بصری و هماهنگی قلمداد می‌شوند. تحلیل نمونه موردی حاکی از آن است که سازمان هندسی طرح میدان نقش‌جهان (شبکه‌بندی مبتنی بر اشکال منتظم نظیر چندضلعی‌های منتظم) سبب هم‌راستایی اجزای کالبدی اصلی با محورهای هندسی و تحقق تناسبات طلایی در ابعاد میدان شده است.نتیجه‌گیری: به‌کارگیری هوشمندانه اصول هندسی در ساختار شهر موجب ایجاد نظم، خوانایی و وحدت در عین تنوع شده و در نتیجه به ارتقای ادراک زیبایی فضاهای شهری می‌انجامد. این یافته‌ها بر ضرورت توجه طراحان شهری به هندسه به‌عنوان ابزار شکل‌دهنده زیباشناسی و کیفیت محیطی تأکید می‌کند.