فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه: اختلال نافرمانی مقابله ای یکی از شایع ترین پیش سازهای مشکلات سلامت روان در نوجوانان است و طیف وسیعی از اختلالات روانی آینده را در بزرگسالی ایجاد می کند. یکی از عوامل زمینه ساز شکل گیری این اختلال، عدم انعطاف پذیری روان شناختی است. علی رغم این که مطالعات متعددی برای بررسی اثربخشی روش های درمانی مختلف بر اختلال نافرمانی مقابله ای انجام شده است، اما تا کنون اثربخشی رفتار درمانی شناختی مثبت نگر بر افزایش انعطاف پذیری روان شناختی دانش آموزان مبتلا به این نوع اختلال، بررسی نشده است. هدف: این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی رفتار درمانی شناختی مثبت نگر بر افزایش انعطاف پذیری روان شناختی دانش آموزان دارای اختلال نافرمانی مقابله ای انجام شد. روش: روش این پژوهش، نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون با گروه گواه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی دانش آموزان دورۀ دوم متوسطه دارای اختلال نافرمانی مقابله ای ( ODD ) شهر ارومیه بود که در نیمۀ اول سال ۱403 به مراکز مشاوره شهر ارومیه مراجعه کرده بودند که از بین آن ها با روش نمونهگیری در دسترس 24 نفر انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 12 نفر) گمارش شدند. ابزار جمع آوری داده ها در این پژوهش، شاخص انعطاف پذیری روان شناختی شخصی سازی شده (اکبری و همکاران، 2021) بود. هم چنین، پروتکل رفتاردرمانی شناختی مثبت نگر (بنینک، 2012) در قالب 10 جلسۀ هفتگی 90 دقیقه ای برای گروه آزمایش اجرا شد . تجزیه و تحلیل دادههای پژوهش نیز با استفاده از روش تحلیل کوواریانس چندمتغیری و بهره گیری از نرم افزار SPSS-27 انجام شد. یافتهها: نتایج نشان داد که رفتار درمانی شناختی مثبت نگر بر انعطاف پذیری روان شناختی و مؤلفه های سه گانه آن (اجتناب، پذیرش و بهره برداری) در دانش آموزان دارای اختلال نافرمانی مقابلهای اثربخش بود (001/0> P ). نتیجه گیری: بر اساس یافته های این پژوهش پیشنهاد می شود که رفتار درمانی شناختی مثبت نگر در برنامه های آموزشی مدارس، به ویژه برای دانش آموزان دارای اختلال نافرمانی مقابله ای گنجانده شود. هم چنین درمانگران در درمان نوجوانان مبتلا به اختلال نافرمانی مقابله ای به افزایش انعطاف پذیری روان شناختی آن ها، توجه لازم را داشته باشند.