فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه: روابط زناشویی یکی از مهم ترین بسترهای تنظیم هیجان، شکل گیری اعتماد و تجربه صمیمیت هیجانی است و اختلال در این حوزه ها نقش اساسی در تعارضات زوجین دارد. زوج درمانی هیجان مدار و زوج درمانی گاتمن از رویکردهای شواهد محور و پرکاربرد در بهبود کارکرد رابطه زناشویی هستند. با این حال، پژوهش های اندکی اثربخشی این دو رویکرد را به طور مقایسه ای و هم زمان بررسی کرده اند. هدف: این پژوهش باهدف مقایسه اثربخشی زوج درمانی هیجان مدار و زوج درمانی گاتمن بر بهبود خود آرام سازی، اعتماد زناشویی، صمیمیت هیجانی و حساب بانکی عاطفی انجام شد. روش: این پژوهش با استفاده از طرح تجربی موردی انجام شد. جامعه پژوهش شامل تمامی زوجین مراجعه کننده به مرکز مشاوره شهدای سادات شهر تهران بود که چهار زوج به روش در دسترس انتخاب و تحت مداخلات زوج درمانی هیجان مدار و زوج درمانی گاتمن قرار گرفتند. داده ها با استفاده از پرسش نامه های طلاق عاطفی (گاتمن،1994)، اعتماد زناشویی (رمپل و هولمز، 1986)، صمیمیت هیجانی (شفر و اولسون، 1981)، حساب بانکی عاطفی (گاتمن و سیلور، 2017) و شاخص خودآرام سازی در مراحل خط پایه، مداخله و پیگیری دوماهه گردآوری شد. تحلیل داده ها با بهره گیری از نرم افزار SPSS نسخه 26 و با استفاده از شاخص تغییر پایا، اندازه اثر، درصد بهبودی و رگرسیون آمیخته به منظور بررسی تغییرات سطح و روند متغیرهای وابسته انجام شد. یافتهها: یافته های پژوهش نشان داد هر دو رویکرد زوج درمانی هیجان مدار و زوج درمانی مبتنی بر رویکرد گاتمن در بهبود خودآرام سازی، اعتماد زناشویی، صمیمیت زناشویی و حساب بانکی عاطفی زوجین اثربخش بوده اند (05/0 > P ). نتایج تحلیل دیداری و رگرسیون آمیخته حاکی از آن بود که درمان هیجان مدار با ایجاد تغییرات معنادار در سطح تمامی متغیرها، در کوتاه مدت اثربخش است و به جز خودآرام سازی، در بلندمدت نیز موجب بهبود پایدار اعتماد زناشویی، صمیمیت زناشویی و حساب بانکی عاطفی می شود. در مقابل، درمان مبتنی بر رویکرد گاتمن در کوتاه مدت به جز خودآرام سازی اثربخش بوده و در بلندمدت تنها در متغیرهای خودآرام سازی و اعتماد زناشویی تغییرات معنادار ایجاد کرده است(05/0 > P ). همچنین مقایسه اندازه اثر و درصد بهبودی کلی نشان داد که اثربخشی زوج درمانی هیجان مدار نسبت به درمان مبتنی بر رویکرد گاتمن بیشتر است. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که هر دو رویکرد زوج درمانی هیجان مدار و زوج درمانی مبتنی بر رویکرد گاتمن در بهبود خودآرام سازی، اعتماد زناشویی، صمیمیت زناشویی و حساب بانکی عاطفی زوجین مؤثر هستند؛ بااین حال، زوج درمانی هیجان مدار از اثربخشی و پایداری بیشتری برخوردار است. بر این اساس، می توان نتیجه گرفت که زوج درمانی هیجان مدار گزینه ای کارآمدتر برای ارتقای عمیق و پایدار روابط زوجین محسوب می شود.