فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه: کودکان با نشانه های نقص توجه/بیش فعالی علاوه بر مشکلات توجه، در مهارت های اجتماعی و کاربرد زبان نیز ضعف جدی دارند که می تواند به انزوای اجتماعی و ناسازگاری در بزرگسالی منجر شود. در ایران تاکنون برنامه ای بومی و مبتنی بر نیازهای خاص این کودکان طراحی و ارزیابی نشده است. بهره گیری از ادبیات کلاسیک ایران ظرفیتی منحصربه فرد برای آموزش غیرمستقیم مهارت های اجتماعی و زبانی فراهم می کند که تاکنون مورد پژوهش قرار نگرفته است. هدف: هدف این مطالعه تدوین برنامه آموزش مهارت های اجتماعی مبتنی بر ادبیات کلاسیک ایران و بررسی تأثیر آن بر بهبود مهارت های اجتماعی و زبانی کودکان با نشانه های نقص توجه/بیش فعالی بود . روش: این مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون – پس آزمون – پیگیری سه ماهه و گروه کنترل بر روی ۴۰ دانش آموز پایه اول تا سوم ابتدایی شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۳ – ۱۴۰۴ انجام شد که واجد نشانه های اختلال نقص توجه/بیش فعالی بودند. شرکت کنندگان به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش طی ۱۱ جلسه ۷۵ دقیقه ای آموزش مهارت های اجتماعی مبتنی بر ادبیات کلاسیک ایران با رویکرد شناختی – رفتاری دریافت کرد و گروه گواه مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده ها شامل مقیاس کانرز (کانرز و همکاران، 1998)، آزمون بررسی یکپارچه عملکرد دیداری شنیداری (سندفورد و ترنر، 2000)، مقیاس رتبه بندی مهارت های اجتماعی (گرشام و الیوت، 2011) و پرسشنامه تجدیدنظرشده برقراری ارتباط کودکان (بیشاپ، 2013) بود. داده ها با تحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر در نرم افزار SPSS -22 تحلیل شد. یافته ها: نتایج نشان داد مداخله آموزش مهارت های اجتماعی مبتنی بر ادبیات کلاسیک ایران بهبود معناداری در همکاری، قاطعیت و رفتارهای برون زا (05/0 > p ) ایجاد کرد که تا پیگیری سه ماهه پایدار بود. در مهارت های زبانی نیز آغازگری، انسجام، مکالمات غیرکلیشه ای، استفاده از بافت، سازگاری، روابط اجتماعی و زبان کاربردی به طور معنادار (05/0 > p ) بهبود یافت و این پیشرفت ها در پیگیری حفظ شد. اندازه اثرها از کوچک تا بزرگ متغیر بود که بیانگر اثربخشی و پایداری مداخله است. نتیجه گیری: برنامه آموزش مهارت های اجتماعی مبتنی بر ادبیات کلاسیک ایران، علاوه بر بهبود مهارت های اجتماعی و زبانی کودکان دبستانی با نشانه های نقص توجه/بیش فعالی، امکان تعمیم این مهارت ها به موقعیت های روزمره را فراهم می کند. این رویکرد می تواند توسط آموزگاران، مشاوران مدارس و درمانگران به عنوان مکمل مداخلات رایج به کار گرفته شود و با بهره گیری از داستان های بومی، محیطی جذاب و فرهنگی فراهم آورد که یادگیری و تثبیت مهارت ها را تسهیل نماید.