از بدن تکه تکه تا «من» منسجم؛ تحلیل مرحله ی آینه ای و نقش آن در شکل گیری هویت بر اساس نظریات ژاک لکان

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2

3

doi
10.61186/jps.25.158.12
چکیده

زمینه: تحلیل داده های مرتبط با مرحله آینه ای لکان با استفاده از روش تحلیل مفهومی مورد بررسی قرار گرفته است. این فرآیند شامل شناسایی و استخراج مفاهیم کلیدی مرتبط با «من»، «پیدایش آن» و ساماندهی آن ها براساس هدف پژوهش بوده است. با این حال، از محدودیت های این پژوهش، می توان به تعداد محدود منابع مورد بررسی و تحلیل نظریات طیف محدودی از فیلسوفان اشاره کرد. هدف : این پژوهش به دنبال تحلیل و تبیین مرحله ی آینه ای لکان و چگونگی شکل گیری خودآگاهی در کودک به واسطه این مرحله است. همچنین، تاثیر این فرآیند بر هویت و اختلالات روان شناختی و نیز بررسی مشابهت ها و تفاوت های آن با نظریات فلاسفه ی پیشین است. روش: این پژوهش با استفاده از روش تحلیل مفهومی به بررسی متون اصلی لکان و تفاسیر فلسفی مرتبط پرداخته و ساختارهای معنایی، تقابل های نظری و پیوند بین مفاهیم کلیدی روانکاوی لکانی مانند «مرحله ی آینه ای»، «ایگو»، «خود»، «هویت»، «بدن تکه تکه» و «اضطراب اختگی» را در مقاله مرحله ی آینه ای لکان که در باب «من و پیدایش آن» می باشد، تحلیل کرده است. این رویکرد به طور منظم به بررسی و تحلیل نظریات متفاوت و شناسایی نقاط مشترک و تفاوت ها کمک می کند ( Rodgers & Knafl, 1993 ). چهارچوب نظری پژوهش، بر پایه روانکاوی لکانی، مفاهیم مرتبط با سوژه، دیگری و نظم نمادین استوار است که برای غنای تحلیل، از دیدگاه های فیلسوفان تاثیرگذار بر لکان از جمله هگل (تعامل سوژه و دیگری) و فروید (ناخودآگاه و ساختار ایگو) بهره برده شده است ) (Rapaport , 1952 . یافته ها: یافته ها حاکی از نقش مهم مرحله آینه ای لکان در شکل گیری «من» است. مرحله ای که با ایجاد حس هویت؛ بیگانگی و نیز تعارضات ناشی از وابستگی به تصورات ایده آل و انتظارات اجتماعی را به دنبال دارد. نتیجه گیری: مرحله آینه ای لکان، با شکل گیری «من» از طریق تعاملات اجتماعی، منشاء تعارضات هویتی است و این پژوهش می تواند با کمک به درک آن، به خودآگاهی و حل تعارضات زندگی معاصر کمک کند.