مدل‌سازی آشفتگی مکانی جنگل با استفاده از سنجه‌های سیمای سرزمین در پارک ملی گلستان

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 استاد، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشیار گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 دانشجوی کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
چکیده

هدف این پژوهش، تعیین وضعیت آشفتگی مکانی در بخش جنگلی پارک ملی گلستان با استفاده از فن­آوری سنجش از دور، سنجه­های سیمای سرزمین و GIS است. به این منظور پس­از تعیین محدودة جنگلی منطقة مورد بررسی، نقشة دقیق پوشش سرزمین جنگل-غیرجنگل سال 1395 آن به روش تفسیر­تلفیقی از داده­های سنجنده OLI ماهوارة لندست 8 تهیه شد. پس از تعیین مساحت بهینة شبکه­بندی، منطقه به شبکه­ای از 550 پهنه شش­ضلعی 100 هکتاری تقسیم شد. سپس از 12 سنجة مکانی سیمای­سرزمین شامل MESH، NP، PD، ENN-MN، LPI، FRAC-MN، CONTIG-MN، SPLIT، AREA-MN، DIVISION، PLAND و SHAPE-MN برای مشخص­کردن مشخصات کمی، چگونگی توزیع­مکانی، ارتباطات و ترکیب­بندی لکه­های غیرجنگلی در یکایک پهنه­ها استفاده شد. در ادامه با انجام استانداردسازی مقادیر سنجه­ها و تحلیل مولفه­های اصلی، سنجه­های مؤثر در آشفتگی و وزن آن­ها برای تهیة مدل آشفتگی مکانی تعیین شد. در نهایت نقشة شاخص آشفتگی جنگل براساس مدل تهیه و به چهار طبقه بدون آشفتگی، آشفتگی­کم، متوسط و زیاد تقسیم شد. نتایج نشان داد که طبقه­های یاد­شده به­ترتیب 53/48، 15/16، 90/19 و 41/15 درصد از منطقه را پوشش می­دهند. با رویکرد مورد استفاده در این پژوهش می­توان نقشة آشفتگی مکانی مناطق جنگلی تحت مدیریت را به­صورت دوره­ای تهیه و به­عنوان یکی از ابزارهای پایش به­کار برد.