فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه: در سال های اخیر، افزایش آگاهی درباره چالش های روان شناختی والدین کودکان اتیستیک، به ویژه مادران، موجب توجه بیشتر به نیازهای این گروه شده است. در این راستا، دو رویکرد درمانی معتبر، یعنی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و مصاحبه انگیزشی، به عنوان ابزارهایی برای حمایت از والدین و بهبود سلامت روان آنها مطرح شده اند. با این حال، تحقیقات موجود عمدتاً به بررسی اثرات جداگانه این رویکردها پرداخته اند و شکاف های قابل توجهی در مقایسه مستقیم اثر بخشی آن ها بر انعطاف پذیری روان شناختی و فرسودگی والدینی مادران وجود دارد. هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و مصاحبه انگیزشی بر کاهش فرسودگی والدینی و افزایش انعطاف پذیری روان شناختی مادران دارای کودکان اتیستیک بود. روش: پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون و دورۀ پیگیری یک ماهه با گروه گواه بود. جامعۀ آماری پژوهش را تمامی مادران کودکان مبتلا به اتیسم تحت پوشش آموزش و پرورش استثنایی شهر کرمانشاه در سال 1403-1402 تشکیل دادند. نمونه پژوهش 45 نفر از مادران واجد شرایط بودند که اعضای نمونه به صورت هدفمند انتخاب شدند و به طور تصادفی در دو گروه آزمایشی پذیرش و تعهد (15 نفر) و مصاحبه انگیزشی (15 نفر) و یک گروه گواه (15 نفر) قرار گرفتند. برای جمع آوری داده ها از پرسش نامه فرسودگی والدینی (راسکام و همکاران، 2018) و پرسشنامه انعطاف پذیری روانشناختی (دنیس و وندروال،2010) استفاده شد. درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (هیز، 1999)، بصورت 8 جلسه 75 دقیقهای ومصاحبه انگیزشی (فیلدر، 2002) شامل 10 جلسه 90 دقیقهای به صورت هفته ای یک بار برای گروه آزمایش اجرا شد. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس آمیخته با اندازه گیری مکرر در نرم افزار SPSS نسخه 26 تحلیل شدند. یافتهها: نتایج نشان داد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و مصاحبه انگیزشی در بهبود انعطافپذیری روانشناختی و کاهش فرسودگی والدینی تاثیر دارد(001/0> P ). همچنین نتایج نشان داد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد نسبت به مصاحبه انگیزشی نقش بیشتری در کاهش فرسودگی والدینی(001/0> P ) و افزایش انعطافپذیری روانشناختی(020/0> P ) مادران دارای فرزند با اختلال طیف اتیسم دارد. نتیجه گیری: یافته های این پژوهش نشان می دهد که هر دو رویکرد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و مصاحبه انگیزشی به طور معناداری در بهبود انعطاف پذیری روان شناختی و کاهش فرسودگی والدینی مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال طیف اتیسم تأثیرگذار هستند. به ویژه، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به طور معناداری از اثربخشی بیشتری نسبت به مصاحبه انگیزشی برخوردار بوده و به کاهش فرسودگی والدینی و افزایش انعطاف پذیری روان شناختی کمک می کند. این نتایج بر ضرورت طراحی و اجرای برنامه های درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد برای والدین کودکان اتیستیک تأکید می کند و می تواند به عنوان مبنایی برای توسعه مداخلات بالینی و آموزشی در این حوزه مورد استفاده قرار گیرد.