فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بازتاب باورها و آیین‌های کهن در قالب کنایه، تلمیح و نماد، یکی از ویژگی‌های برجستهٔ آثار ادبی فارسی -چه در متون کلاسیک و چه در ادبیات عامیانه- است. در میان نمادهای گوناگون، اسب جایگاهی ویژه در فرهنگ ایران باستان دارد؛ جایگاهی که هم در کارکردهای عملی آن در جنگ‌ها و مأموریت‌های مهم، و هم در نمودهای نمادین آن در ادبیات دینی (ودایی و زرتشتی) و به‌عنوان مرکب خدایان و فرشتگان، جلوه‌گر می‌شود. اهمیت اسب در آیین میترا -آیینی که بعدها به اروپا راه یافت و بر شیوهٔ زندگی شوالیه‌های رومی نیز اثر گذاشت- به‌روشنی دیده می‌شود.این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل بار معنایی نماد اسب در آیین مهر و تبیین جایگاه آن در ایران باستان، به پرسش‌های زیر پاسخ می‌دهد:۱. نماد اسب در آیین مهر چه معانی و دلالت‌هایی داشته است؟۲. اهمیت اسب در فرهنگ ایران باستان بر چه مبنایی استوار بوده است؟این پژوهش با استناد به کهن‌ترین گزارش‌های تاریخی، منطقهٔ کیلیکیه در آسیای صغیر را به‌عنوان یکی از مراکز اصلی آیین میترا بررسی می‌کند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اسب در اسطوره‌های ایران باستان، افزون بر دوگانگی نمادینِ مرگ و زندگی، در بسیاری از فرهنگ‌ها و ادیان، به‌صورت نماد خورشید و پیروزی نیز نمود یافته است. در پایان، پژوهش حاضر به این نتیجه می‌رسد که در باورهای قومی و اساطیری، اسب نمادی از نجابت خانوادگی و آمادگی برای خدمت در هر دو عرصهٔ صلح و جنگ تلقی می‌شده است.