بررسی تطبیقی بایستهها و صفات «شهریار آرمانی» در دین زرتشتی و آیین کنفوسیوس
نویسندگان
1 دانشیار گروه فلسفه و کلام،دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران
2 مدرس و عضو هیئت علمی گروه ادیان شرق، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
doi
10.22034/jrr.2024.429032.2154چکیده
یکی از عناصر بنیادین، اثرگذار و مورد اجماع در شکلگیری آرمانشهر، حضور شاه آرمانی یا حاکمِ حکیم است. در دین زرتشتی، شاه آرمانی و نظام شاهی، جایگاهی قدسی و الهی دارند. در آیین کنفوسیوس، شاه آرمانی با پرورش فضیلتهای اخلاقی و حکمت، پیوندی ناگسستنی برقرار میکند. این مقاله با هدف بررسی بایستهها و صفات شاه آرمانی در دین زرتشتی و آیین کنفوسیوس، با رویکردی تحلیلی-نظری و به روش کتابخانهای-توصیفی نگاشته شده است. مسئلۀ اصلی پژوهش، بررسی و مقایسهٔ بایستهها و صفات شاه آرمانی و نقش او در جامعه و در شکلگیری آرمانشهر، با تأکید بر حکومت حاکم حکیم در دین زرتشتی و آیین کنفوسیوس است. بر پایهٔ یافتههای پژوهش؛ تربیت، خرد، عدالت، عمل به فضایل اخلاقی و گسترش آن در جامعه، و نیز انجام مناسک توسط شاه آرمانی، از وجوه اشتراک به شمار میرود؛ در مقابل، فرّه ایزدی، اصالتِ نژاد و موروثی بودن پادشاهی، از وجوه افتراق به حساب میآید. پرسش اصلی این است که بایستهها و صفات شاه آرمانی در دین زرتشتی و آیین کنفوسیوس کدام است. همچنین این پرسش مطرح است که وجوه افتراق و اشتراک صفات و بایستههای شاه آرمانی در این دو سنت دینی و فلسفی چیست. کلید واژهها : شاهآرمانی، حاکم-حکیم، رن، لی، فر.