تبیین نکته ای مبهم در بیتی از شرفنامه ی نظامی گنجه ای، با تکیه بر شواهد زبان کردی
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کردستان
2 دانشجوی دکرتی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کردستان
doi
چکیده
نظامی گنجهای (م.۶۰۳ ق) در بیتی از شرفنامه، وقتی از می نام میبرد، به منظور روشنکردن معنی کلام و جلوگیری از آمیختگی معنی حقیقی و مجازی می، توضیحاتی ارائه میدهد که در ضمن آن به بیت زیر اشاره میکند: گر از می شدم هرگز آلودهجام حلال خدا باد بر من حــــــرام از آنجا که در قرآن کریم در چندین آیه، از جمله آیههای ۸۷و۸۸ سورهی مائده تأکید شده که نباید حلال خدای را بر خود حرام کرد و با توجه به اینکه نظامی شاعری مسلمان، آشنا به عرفان اسلامی، آگاه و معتقد به مفاهیم قرآنی و فرهنگ اسلامی است، این سؤال پیش میآید که منظور نظامی از طرح این مسئله چیست و کلام او از کدام منشأ سرچشمه گرفته است؟ پژوهش حاضر میکوشد با بررسی تفسیرهای قرآن کریم، متنهای فقهی و واکاوی متنهای ادب پارسی، به این پرسش و پرسشهای اینچنینی دربارهی این بیت پاسخ دهد. روش این پژوهش توصیفی است و نتایج با استفاده از تکنیک تحلیل محتوا به شیوهی کتابخانهای و سندکاوی تحلیل میشوند. نتایج بیانگرست که این نظر نظامی با قرآن کریم در تضاد نیست. درواقع در این بیت تکیهکلام سوگندگونهای وجود دارد که از طریق فقهاسلامی در میان ایرانیان، در زمانهای گذشته بهویژه در قرن ششم رواج داشته است و هنوز نمود آن را بهروشنی در برخی از مناطق غرب ایران میتوان دید.
