تحلیل تغییرات شار گرمای نهان سطحی، دمای سطح دریا و سرعت باد - مطالعه موردی: کم‌فشارهای حاره‌ای خلیج بنگال در سال 2020

نویسندگان

1 دانشیار گروه فیزیک دریا، دانشکده علوم دریایی و محیطی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 دانشجوی دکتری فیزیک دریا، گروه علوم غیرزیستی جوی و اقیانوسی، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

3 دانشیار گروه علوم غیرزیستی جوی و اقیانوسی، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس ، ایران

doi
10.22131/sepehr.2025.2075229.3158
چکیده

یکی از موضوعات اصلی در مطالعه‌ی کم‌فشارهای حاره‌ای تأثیر تبادل شارهای گرمای هوا- دریا، به ویژه تبادل شار گرمای نهان سطحی است. به دلیل اهمیت خلیج بنگال در شمال اقیانوس هند از نظر رخداد و شدت کم فشارهای حاره‌ای، مطالعه کنونی سعی دارد نحوه تعامل شار گرمای نهان سطحی، دمای سطح دریا و سرعت باد را در گذر کم‌فشار حاره‌ای آمفان (16 تا 21 می 2020) و کم‌فشار حاره‌ای نیوار (22 تا 27 نوامبر 2020) بررسی نماید، تا مشخص شود این پارامترها به ترتیب در زمان پیش از مونسون (می) و پس از مونسون (نوامبر) چگونه رفتار ‌کرده اند. به این منظور، از داده‌های بازتحلیل ERA5 برای استخراج شار گرمای نهان سطحی با تفکیک‌پذیری مکانی 0/25°×0/25° و زمانی 1 ساعت، و از داده‌های بازتحلیل MERRA-2 برای دمای سطح دریا و سرعت باد با تفکیک‌پذیری مکانی 0/5° × 0/625° و زمانی 1 ساعت استفاده شد. تحلیل نقشه‌ها با استفاده از زبان پایتون انجام گرفت. نتایج نشان می‌دهد که مقدار شار گرمای نهان سطحی در دوره پیش‌ از مونسون به‌طور معناداری بیشتر از دوره پس از مونسون است. در اوج شدت آمفان (19 می)، شار گرمای نهان سطحی 400 وات بر متر مربع، دمای سطح دریا به حدود 31 درجه سلسیوس و سرعت باد به 15 متر بر ثانیه رسید. در مقابل، در اوج شدت نیوار (25 نوامبر)، شار گرمای نهان سطحی در بازه 300 تا 400 وات بر متر مربع قرار داشت، در حالی که دمای سطح دریا بین 26 تا 29 درجه سلسیوس و سرعت باد حدود 12/5 متر بر ثانیه بود. به‌طور کلی، یافته‌های سال 2020 نشان می‌دهند که تعامل میان شار گرمای نهان سطحی، دمای سطح دریا و سرعت باد، ماهیتی وابسته به زمان دارد و تفاوت فصل‌ها نقش مهمی در شدت و تکامل کم‌فشارهای حاره‌ای ایفا می‌کند.