فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئله اجتهاد از آغاز پیدایش تا‌کنون، سیر پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است. بی‌تردید اجتهاد نزد علمای اهل‌سنت از روند قابل قبولی بر‌خوردار نبوده است و آنان سر‌انجام مرتکب اجتهاد به رأی شده و آنگاه به انسداد روی آورده‌اند. اما اجتهاد در مکتب شیعه به دلیل قبول خلافت بلا‌فصل امیرالمومنین علی (ع) و بهره‌وری از مشکات فقه علوی، از قرن پنجم به بعد همیشه پویا و متحرک بوده و در نو‌آوری علمی بشر نقش بسزایی داشته است. ﻋﻨﺼﺮ اﺟﺘﻬﺎد ﻣﻮﺗﻮر ﻣﺤﺮﮐﯽ اﺳﺖ که ﺷﺮﯾﻌﺖ اﺳﻼم را، ﻫﻤﮕﺎم ﺑﺎ زﻣﺎن، ﻣﮑﺎن، ﻧﯿﺎزﻫﺎ و ﺳﺆاﻻت ﭘﯿﺶ می‌برد. این پژوهش، با روش توصیفی و تحلیلی به چیستی و مؤلفه‌های اجتهاد اشاره، و به بررسی تطبیقی آن در فقه امامیه و اهل‌سنت می‌پردازد. اجتهاد در امامیه اجتهاد بالمعنی الاعم است، یعنی استخراج و استنباط حکم فرعی از آیات و روایات با استفاده از تعقل. اما اجتهاد در اهل‌سنت، اجتهاد خاص و تفسیر به رأی است. این نگارش تصویر و تعریفی از اجتهاد را که مورد تایید معصومین است، ارائه و چهره واقعی اجتهاد سلفی را که ریشه در اجتهاد اهل‌سنت به‌ویژه اجتهاد حنبلی دارد، نشان می‌دهد. آن‌چه این پژوهش را متمایز می‌کند، بررسی تطبیقی چیستی اجتهاد و مؤلفه‌های آن از دیدگاه اهل‌سنت و امامیه است، زیرا در بسیاری از کتب و مقالات، صرفا به دیدگاه‌های شیعه اکتفا شده و کمتر به مقایسه این دو مذهب در امر اجتهاد پرداخته شده است.