تأملی بر روایتهای متفرد محمد بن سنان در کتب اربعه حدیثی شیعه
نویسندگان
1 دانشجوی علوم قرآن و حدیث، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران ایران
2 دانشیار دانشکده الهیات، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشکده حقوق و علوم سایسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
چکیده
یکی از راویان پر حدیث در کتب اربعه حدیثی شیعه، محمد بن سنان زاهری (م.220ق) است. تعداد زیادی از بزرگان رجالی همچون ابنالغضائری در الضعفاء، ابننجاشی در الرجال، شیخ طوسی در الفهرست و التهذیبین، شهیدثانی در الروضه البهیه و خوئی در معجم رجالالحدیث وی را تضعیف کردهاند و بعضاً معتقدند که وی متهم به غلو، ارتفاع و ضعف است، لذا به ویژه روایتهای مفرد او را از حیز اعتبار ساقط کردهاند و در مقابل گروهی دیگر همانند سیدبنطاووس در فلاحالسائل، شیخ حر عاملی در وسائلالشیعۀ، مجلسی اول در روضۀالمتقین، مجلسی دوم در المرآۀالعقول و الوجیزه، سید بحرالعلوم در الفوائدالرجالیۀ او را توثیق کردهاند. در این نوشتار کوشش شده است تا با بررسی 8 روایت مفرد محمدبنسنان در الکافی، الفقیه و التهذیب و استناد به قرائن مختلف به بررسی ویژگیهای تضعیفی نامبرده بپردازیم تا به اطلاعات جامعی از احوال او دست یابیم. متن این روایتها را با توجه به مخالفت آنها با قرآن، مقایسه با سایر احادیث صحیح متشابه یا مخالف، میزان سازش آنها با عقل، نظرات مفسران و مانند این معیارها ارزیابی کردهایم. مهمترین نتیجه پژوهش این است که با توجه به بررسی و تحلیل متن روایتهای متفرد ابنسنان، روایتهای وی به دلیل برخورداری از ویژگیهای تضعیفی متعددی همچون اختلال، اضطراب غلو، ارتفاع و افراط دارای ضعف هستند و در نتیجه آرای بزرگان رجالی در باب ضعیف بودن شخصیت محمدبنسنان و روایتهای مفرد وی صحیح است.
