شناسایی توده - فضاهای شهری با استفاده از تراز صوتی؛ مطالعه موردی: شهر اهواز

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری‌، دانشگاه شهید چمران اهواز‌، اهواز‌، ‌‌ایران

doi
10.22131/sepehr.2025.2057993.3130
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تراز صوتی به عنوان ابزاری تحلیلی در شناسایی و تفکیک توده و فضای شهری در شهر اهواز انجام شد. مفهوم توده - فضا به ارتباط میان ساختارهای فیزیکی و فضاهای عمومی و خصوصی اشاره دارد که تأثیرات عمیقی بر کیفیت زندگی، مدیریت آلودگی، دسترسی به امکانات و هویت فرهنگی جوامع دارد. برای انجام این تحقیق، از روش ترکیبی شامل تحلیل‌های توصیفی- تحلیلی و برداشت میدانی داده‌های صوتی با استفاده از دستگاه KIMO DB100 در ۳۰۰ نقطه نمونه‌گیری بهره‌برداری شده است. داده‌ها با استفاده از روش زمین آماری IDW در نرم‌افزار ArcGIS پهنه‌بندی و در پنج کلاس (خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد) طبقه‌بندی شدند. یافته‌ها نشان داد که 54% از مساحت اهواز (چیزی نزدیک به ۱۱۶۰۰ هکتار) با بالاترین سطوح تراز صوتی، در مناطق صنعتی جنوب شرق و مناطق متراکم مسکونی-تجاری قرار دارند که این سطوح فراتر از استانداردهای ملی آلودگی صوتی است. همبستگی 0/91 بین کاربری‌های زمین و سطوح صوتی محاسبه شده، دقت و اعتبار روش تحقیق را تأیید کرد. نتایج نشان می‌دهد که تراز صوتی به عنوان یک شاخص کلیدی، قادر به شناسایی الگوهای فضایی است؛ به طوری که توده‌های متراکم و صنعتی با سطوح بالای صوتی (مقادیر۷8-۷0 دسی بل) و فضاهای باز با سطوح پایین (مقادیر43-35 دسی بل) مرتبط هستند. در نهایت، این تحقیق بر اهمیت حیاتی گنجاندن ارزیابی‌های سطح صدا در چارچوب‌های برنامه‌ریزی شهری به منظور بهبود کیفیت محیطی و بهینه‌سازی فضایی تأکید دارد.