خوی استکباری و راهکارهای مقابله با آن از نگاه قرآن و نهجالبلاغه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران (نویسنده مسئول).
doi
چکیده
استکبار رذیلهای اخلاقی و اجتماعی است که ریشه برخی رذائل همچون ظلم، عصیان و طغیان است. این موضوع از دو وجه فردی(به¬عنوان رذیلهای نفسانی) با عبارات «کبر» و «تکبّر» و وجه اجتماعی آن (به¬عنوان آفتی¬حاکمیتی) با عبارت «استکبار» مطرح شده است. بر اساس یافته¬های این پژوهش، پدیده¬ی استکبار قدمتی دیرینه، به اندازه¬ی عمر بشر بر روی زمین تا عصر حاضر داشته و گستره¬ی آن نیز همه¬ی اقشار و آحاد جامعه انسانی از صدر تا ذیل را در بر می¬گیرد. وجود زمینه¬ها و آمادگی های فردی در ابتلای افراد به خوی استکباری بسیار مؤثر است و عوامل مختلف اجتماعی، اقلیمی و فرهنگی نیز در تشدید و تقویت آن نقشی قابل توجه دارد. به نظر می رسد هیچیک از رذاِئل اخلاقی به اندازۀ این رذیله، از نظر سابقۀ تاریخی و فراگیری آن، جامعۀ بشری را تحت تأثیر قرار نداده است. بنا بر این، آموزش فضائل و رذائل اخلاقی، معرفی اسوههای عملی تواضع و تبیین تبعات خوی استکباری می¬تواند از راهکارهای مقابله با ایجاد و رشد این روحیه در افراد محسوب شود.
