معانی عبارت «مِنْ دُوُنِ اللهِ» در قرآن با رهیافت گونه‌های اضافه کلمه «دُوُنْ»

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری الهیات و معارف اسلامی، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و حقوق و علوم سیاسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

2 استادیار الهیات و معارف اسلامی، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و حقوق و علوم سیاسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

3 استادیار الهیات و معارف اسلامی، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و حقوق و علوم سیاسی ، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

doi
چکیده

یکی از اصطلاحات تحرّک‌ نمایِ فکری در قرآن کریم، عبارت پر کاربرد «مِنْ دُوُنِ اللهِ» است. تحقیق حاضر با تکیه بر قرآن ابتدا اشاره اجمالی به بررسی مفهومیِ کلمه «دون» کرده است، سپس با استناد به آیات، اقسام آن را تبیین می‌‌کند. و با هدفِ پاسخ‌ دهی به شبهات آئین سلفی‌ گری، در مورد نحوه سوء برداشت آنان از معانیِ این اصطلاح قرآنی، آیات مذکور را به سبک تفسیر تطبیقی ارزیابی می‌ کند. این پژوهش به روش کتابخانه ای (توصیفی-تحلیلی) گردآوری شده است. تا با ژرف اندیشی و غور در آیات، معانی حقیقیِ  قید «من دون الله» را از حیث کیفی و کمّی، با تاکید بر انواع مضاف‌‌ إلیه برای کلمه «دون» بدست آورَد. لذا بر اساس تحلیل نحوی و قرائن متصلّه آیات، این ترکیب قرآنی، گاهی مبیّن معانی در قالب مباحث (عبادی) ، میباشد. و گاهی نیز دربرگیرنده معانی در قالب (شفاعت)، بوده و در بعضی موارد در معنای (قّرب و بُعد)، و یا گاهی در معنای (توسل) در قالب امثال گوناگونِ مشروع و غیر مشروع آن، و هر دم در معنای (ولایت) کاربرد و استعمال داشته و با این شیوه، مشخص می‌ گردد.