طراحی مدل ساختاری عوامل مؤثر بر توسعه و بهبود ساختار مالی شرکت‌های تولیدی

نویسندگان

1 گروه مدیریت، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

2 گروه اقتصاد، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

3 گروه مدیریت، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران.

4 گروه حسابداری، واحد بندر گز، دانشگاه آزاد اسلامی، بندر گز، ایران.

doi
10.71729/afi.2025.1088632
چکیده

هدف: ساختار مالی شرکت‌ها یکی از دغدغه‌های مدیران برای تنظیم راهبردهای تجاری و مالی و در نتیجه، کسب نتایج عملکردی مطلوب است. به همین دلیل، شناسایی عوامل مؤثر بر ساختار مالی شرکت‌ها، به‌خصوص در شرکت‌های تولیدی که نقش بسزایی در پیشبرد اهداف توسعه اقتصادی کلان ایفا می‌کنند، حائز اهمیت است. در این راستا، هدف از پژوهش حاضر، طراحی مدل ساختاری عوامل مؤثر بر توسعه و بهبود ساختار مالی شرکت‌های تولیدی بوده است. روش‌شناسی پژوهش: پژوهش حاضر یک مطالعه با رویکرد آمیخته (کمی - کیفی) و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد است. در شناسایی شاخص‌های اولیه مدل از ادبیات نظری و تجربی پژوهش استفاده شده و اغنای شاخص‌ها بر پایه نظرات خبرگان، اساتید و متخصصین در شرکت‌های تولیدی انجام شده که با استفاده از روش نمونه‌گیری گلوله برفی، با تعداد 21 نفر از آن‌ها مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته به عمل آمده است. داده‌های حاصل از مصاحبه با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی و مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس تحلیل شده‌اند. یافته‌ها: بر اساس یافته‌های پژوهش، تعداد 5 مقوله اصلی معنادار از نظر آماری، شامل شرایط علّی (4 مقوله فرعی)، مقوله محوری (3 مقوله فرعی)، راهبردها (2 مقوله فرعی)، عوامل مداخله‌گر (2 مقوله فرعی)، عوامل زمینه‌ای یا بسترها (3 مقوله فرعی) و پیامدها و نتایج (3 مقوله فرعی) شناسایی شد. این مقوله‌ها منجر به شناسایی 3 گروه کلی از عوامل مؤثر بر توسعه و بهبود ساختار مالی شرکت‌های تولیدی (عوامل داخلی، شاخص‌های محیطی و شاخص‌های راهبردی) شد. اصالت / ارزش‌افزوده علمی: نتایج این پژوهش می‌تواند در راستای سیاست‌گذاری مالی شرکت‌های تولیدی، با هدف بالندگی سازمانی، رشد موردانتظار و انعطاف‌پذیری مؤثر واقع شود. ازآنجاکه رویکرد پژوهش در شناسایی عوامل مؤثر بر ساختار مالی شرکت‌ها، کیفی و از نوع اکتشافی بوده و منجر به ایجاد مدل نظری شده، یافته‌های پژوهش می‌تواند گامی در راستای اغنای بیش‌تر ادبیات نظری مرتبط با ساختار مالی شرکت‌ها باشد.