شاخصههای ارزیابی بانکداری اسلامی در ایران
نویسندگان
1 گروه مالی، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.
2 گروه مدیریت مالی، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.
3 گروه مدیریت مالی، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.
4 گروه حسابداری، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.
doi
10.71729/afi.2025.1189499چکیده
هدف : هدف از این پژوهش شناسایی شاخصههای ارزیابی بانکداری اسلامی در ایران است که بتواند به طور جامع و دقیق عملکرد این نظام بانکی را ارزیابی کند. روششناسی: این پژوهش دارای رویکرد کیفی باهدف کاربردی و روش اکتشافی است. جامعه آماری شامل خبرگان سیستم بانکی هستند که با روش هدفمند انتخاب و با آنان مصاحبه بهعملآمده و در نتیجه ابزار گردآوری دادهها، مصاحبه میباشد. در این تحقیق برای شناسایی شاخصها از تحلیل محتوا، همچنین برای روایی از نظر خبرگان و جهت بررسی پایایی از پایایی بازآزمون استفاده شده که میزان آن 72/72% بوده است. یافتهها: در نتیجه تحلیل محتوای همه مصاحبهها 144 مفهوم کلیدی پس ازحذف مفاهیم تکراری استخراجشده که براساس ماهیت و معانیشان درقالب 51 مؤلفه و 13 شاخص اصلی دستهبندی شدهاند. شاخصههای اصلی شناسایی شده شامل ارتقاءآگاهی واعتماد عمومی به بانکداری اسلامی، آموزش در زمینه بانکداری اسلامی، رعایت اصول فقهی و شرعی در عملیات بانکی، نوآوری و استفاده از تکنولوژی در بانکداری اسلامی، توجه به عدالت اجتماعی و توزیع عادلانه منابع، رعایت مسئولیتهای اجتماعی و زیستمحیطی، توجه به عوامل اخلاقی، انسانی و فرهنگی، استقرار مکانیسمهای نظارت و تطبیق شرعی، مبارزه با فساد و رانت در عملیات بانکداری، مشارکت در ریسک و سود و زیان، مدیریت امانتداری در بانکداری اسلامی، حمایت از رفاه وتوسعه اقتصادی پایدار، توجه به کیفیت محصولات وخدمات بانکداری اسلامی است. اصالت/ارزش افزوده علمی: شاخصها و مؤلفهها حاکی از آن است که هدف نظام بانکی در ایران تحقق اصول علمی و اخلاقی بانکداری اسلامی و پیگیری اهدافی چون حفظ عدالت اجتماعی، مبارزه با فساد و ارائه خدمات شفاف با رعایت موازین شرعی است.
