بررسی مقایسه‌ای ​​روش‌های تحلیل رابطه خاکستری و تصادفی جهت بهینه‌سازی سبد سرمایه‌گذاری سهام در بازار اوراق بهادار تهران

نویسندگان

1 گروه مهندسی مالی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.

2 گروه حسابداری و مالی، واحد تهران، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.

doi
10.71729/afi.2025.1088627
چکیده

هدف: یکی از بخش‌های مهم فرآیند مدیریت سبد سرمایه‌گذاری سهام، مقایسه و رتبه‌بندی دارایی‌های مالی در هنگام تصمیم‌گیری درباره ساختار آن است. روش‌های کمی ابزاری مفید در این بخش هستند که نشان می‌دهند هدف عمدۀ همۀ روش‌ها دستیابی به سبد سرمایه‌گذاری سهام بهینه بادقت بسیار و سهولت بیشتر است. این پژوهش دو هدف عمده را دنبال می‌کند اول رتبه‌بندی سبد سرمایه‌گذاری سهام بر پایۀ تحلیل رابطۀ خاکستری و دوم مقایسۀ این شیوه با روش‌های کلاسیک که در این پژوهش با عنوان رویکرد تصادفی نام‌گذاری شده است. روش‌شناسی پژوهش: برای تحقق موضوع پژوهش، ۱۱ راهبرد وزنی و سرمایه‌گذاری برای روش تحلیل رابطۀ خاکستری و ۲ راهبرد برای رویکرد تصادفی تعریف شدند. جامعه پژوهش شامل شرکت‌های بورس اوراق بهادار بوده و نمونۀ پژوهش شامل پنج صنعت برتر در ابتدای دورۀ مطالعه است که شامل صنایع سرمایه‌گذاری‌ها، شیمیایی، آهن و فولاد، بانک و مؤسسات مالی و فرآورده‌های نفتی است. در این پنج صنعت با شرایطی که در پژوهش مدنظر قرار گرفته است، درنهایت ۱۶۰ شرکت برای بررسی انتخاب‌شده‌اند. از آزمون یومن ویتنی برای بررسی فرضیه‌ها و به‌منظور مقایسه نتایج روش تحلیل خاکستری با روش تصادفی از تحلیل پوششی داده‌ها استفاده‌شده است. یافته‌ها: نتایج پژوهش با استفاده از تحلیل رابطۀ خاکستری نشان می‌دهد که راهبردهای ۷، ۹، ۱۰ و ۱۱ (وزن‌دهی ۱۰۰درصدی به گشتاورهای سوم و چهارم) با داشتن ۱۸۶ هفته کارایی، رتبۀ بیشتری نسبت به دیگر راهبردهای تحلیل رابطۀ خاکستری هستند. نتایج حاصل از روش تحلیل پوششی (که روش تحلیل رابطۀ خاکستری را با روش تصادفی نوع یک و دو مقایسه می‌کند) نیز نشان داد که روش تحلیل رابطۀ خاکستری کارایی بیشتری نسبت به روش تصادفی دارد و این فرضیه توسط آزمون یومن ویتنی نیز تأیید شد. اصالت / ارزش‌افزوده علمی: این پژوهش با استفاده از روش‌های فرا مدرن در موضوعات مالی (روش الگوریتم رابطۀ خاکستری) و مقایسۀ آن با روش‌های تصادفی، در جست‌وجوی افزایش دقت و کاهش زمان برای شناسایی سبد سرمایه‌گذاری سهام بهینه است.