اثر اقتصاد دیجیتال، توسعه مالی و سرمایهگذاری سبز بر پایداری اقتصادی در ایران
نویسندگان
1 گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3 گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.71729/afi.2025.1213137چکیده
هدف: پایداری اقتصادی بهعنوان یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار، برای اقتصادهایی نظیر ایران که با بیثباتیهای ساختاری، وابستگی به منابع فسیلی و چالشهای نهادی مواجهاند، اهمیت ویژهای دارد. هدف این پژوهش بررسی اثر اقتصاد دیجیتال، توسعه مالی و سرمایهگذاری سبز بر پایداری اقتصادی ایران و تبیین نقش همزمان این عوامل در چارچوبی یکپارچه است. روششناسی پژوهش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی - توسعهای بوده و با استفاده از دادههای سری زمانی سالانه ایران طی دوره ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۲ انجام شده است. برای سنجش مفاهیم چندبعدی، شاخصهای ترکیبی پایداری اقتصادی، دیجیتالیسازی، توسعه مالی و سرمایهگذاری سبز از طریق روش تحلیل مؤلفههای اصلی (PCA) استخراج شدند. پس از بررسی مانایی متغیرها با آزمون دیکی - فولر تعمیمیافته، روابط بلندمدت میان متغیرها با بهرهگیری از آزمون همجمعی انگل - گرنجر و مدلسازی غیرخطی مورد آزمون قرار گرفت. یافتهها: نتایج حاکی از وجود رابطه بلندمدت میان متغیرهاست. دیجیتالیسازی اثر مثبت و معناداری بر پایداری اقتصادی دارد. توسعه مالی دارای رابطهای غیرخطی و U معکوس با پایداری اقتصادی است، بهگونهای که پس از یک آستانه مشخص، اثر آن منفی میشود. سرمایهگذاری سبز نیز اثر مثبت اما نسبتاً ضعیفتری بر پایداری اقتصادی نشان میدهد. اصالت / ارزشافزوده علمی: نوآوری این پژوهش در تحلیل همزمان سه متغیر کلیدی دیجیتالیسازی، توسعه مالی و سرمایهگذاری سبز، استفاده از شاخصهای ترکیبی مبتنی بر تحلیل مؤلفههای اصلی و تمرکز بر روابط غیرخطی در بستر اقتصاد ایران است که خلأ مهمی در ادبیات تجربی پایداری اقتصادی را پوشش میدهد.
