شناسایی ناهنجاری‌های مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای با رویکرد چندمعیاره سلسله‌مراتبی

نویسندگان

1 گروه حسابداری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 گروه حسابداری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران.

3 گروه حسابداری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

4 گروه حسابداری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران.

doi
چکیده

هدف: شناسایی ناهنجاری‌های مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای با رویکرد چند‌معیاره سلسله مراتبی است. ناهنجاری در قیمت‏گذاری دارایی ناشی از تفاوت بین بازده سهام و پرتفوی بر اساس ویژگی‌های خاص شرکت و بازده پیش‌بینی شده بوده و روشی برای مدل‌سازی میزان ریسک مالی می‌باشد. روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش به روش آمیخته (کیفی - کمی) انجام شده و جامعه آماری در بخش کیفی شامل خبرگان و در بخش کمی شامل شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های 1391 تا 1401 بوده است که 17 عامل ناهنجاری بالقوه از طریق تحلیل خبرگان شناسایی شده و با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی رگرسیون‌های گام به گام، میزان محتوای اطلاعاتی این عوامل از پسماندهای مدل قیمت‌گذاری با سطح معناداری 05/0 مورد آزمون قرار گرفته است. یافته‌ها: نتایج پژوهش از میان 17 عامل، تعداد 13 عامل از ناهنجاری‌های مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای عبارتند از: مومنتوم، رشد فروش، نسبت آنی، اهرم مالی، مانده وجه نقد به کل بدهی‌ها، نسبت جاری، شاخص قیمت تولید کننده، نسبت فروش به بدهی جاری، سرمایه‌گذاری، جریان وجوه نقد، نرخ ارز، رشد بازار و نسبت ارزش بازار به دفتری حقوق صاحبان سهام بوده که به ترتیب، بیشترین تا کمترین میزان تبیین را از بازده مازاد داشته‌اند. اصالت / ارزش‌افزوده علمی: نشان می‌دهد که در بازارهای کمتر توسعه یافته‌ای مانند بورس اوراق بهادار تهران، مدل‌های قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای نمی‌توانند به خوبی بازارهای توسعه یافته عمل کنند و ناهنجاری‌های متعددی در تبیین بازده مورد انتظار وجود دارد که از طریق نسبت‌های مالی شرکت‌ها می‌تواند تبیین گردد.