بررسی واژهها و اصطلاحات مربوط به نخل و نخلداری در لهجۀ جهرمی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران.
doi
10.30495/irll.2023.1994523.1582چکیده
واژگان یک زبان یا گویش، با نوع زندگی، جغرافیا و محیط اطراف گویشوران آنها ارتباط دارد. شهر جهرم در جنوب غربی ایران و استان فارس قرار دارد که در گذشته، آن را به دلیل کثرت نخل و نخلستانهایش، جنگل نخل نامیدهاند. به دلیل کاربردهای بسیار نخل و اجزای آن در زندگی روزمرۀ مردم جهرم، اجزا و اصطلاحات مربوط به این درخت در این شهر نامگذاری شدهاند. همچنین، نخل در تمام شاخههای فرهنگ اعم از زبان، سنن و باورهای مردم این شهر که اغلب نیز ریشهای اسطورهای دارند وارد شده است. در این تحقیق، 200 واژه و اصطلاح نخل و نخلداری در جهرم به صورت اسنادی و میدانی جمعآوری و در هفت دسته تقسیمبندی شدهاند: انواع نخلهای محلی، اجزای نخل و حالات آن، امور مرتبط با نخلداری، ابزار ساختهشده، مشاغل مرتبط، آفات و امراض و فراوردههای خوراکی. بررسی توصیفی-تحلیلی این واژهها، بیانگر باور به انسانپنداری نخل در جهرم است. بر اساس نتایج این تحقیق، اغلب واژهها و اصطلاحات جهرمی دربارۀ نخل و نخلداری، فارسی کهن هستند و لغات عربی در آنها، انگشتشمار و معدودند. این واژگان متنوعاند و 45 درصد از آنها دارای حروف فارسی « گ، پ، چ، ژ» هستند. از آنجا که این واژگان از مظاهر مهم فرهنگ عامه در جهرم هستند، واکاوی آنها به شناختن زمينههای ذهنی و روانی مردم این شهر نیز کمک میکند.
