نمادپردازی در دیوان ملّا پریشان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

doi
10.30495/irll.2023.1974998.1538
چکیده

یکی از ابزارهای مؤثر برای بیان مفاهیم پیچیدۀ عرفانی، استفاده از زبان تأویل­پذیر رمز است؛ زبانی که مناسب­‌ترین فرم‌­ها را برای توضیح تجربیات روحانی و مفاهیم معقول در اختیار دارد. بررسی میزان و نحوۀ کاربرد رمز در دوره‌­های مختلف شعری ، کوششی راهگشا برای ورود به دنیای عواطف و اندیشه‌های شاعر و نیز پی‌بردن به فضای اجتماعی روزگار اوست. بر اساس این، در جستار حاضر به بررسی اشعار عرفانی ملّا پریشان لک پرداخته شده است. در این مقاله، با روش توصیفی-تحلیلی، نمادها و شیوۀ نمادپردازی ملّا پریشان بررسی شده‌­است. این پژوهش می‌تواند به شناسایی بخش مهم و ناکاویده­ای ا ز ذهنیات، تجربه­ها و جنبه‌­های دیگر این شاعر عارف کمک کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نوع نمادهای استفاده‌شده در شعر پریشان متنوع است؛ هرچند بیشتر، از نمادهای طبیعی استفاده کرده است. دیگر آن‌که نمادگرایی ملّا پریشان، هم آمیخته با شریعت است و هم بیشتر در خدمت القای مضامین عرفانی است؛ با اینکه از اشاره به مضامین و موضوعات اخلاقی فردی و اجتماعی نیز خالی نیست.