خوانش بوم‌گرایانۀ بیت‌های رایج بین مردم کهگیلویه و بویراحمد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

4 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

doi
10.83078/adabemahali.2024.1104435
چکیده

برخی معتقدند که بحران‌های محیط زیستی، حاصل نگاه انحصاری انسان به طبیعت است و انسان با استفادۀ بی‌رویه از طبیعت، حقوق آن را از یاد می‌برد. نقد بوم‌گرا به‌عنوان نظریه‌ای نو در نقد ادبی درصدد است نگرش انسان به طبیعت و محیط‌زیست را از راه فرهنگ و ادبیات تغییر دهد. این رویکردِ تازه، پاسخی به بحران‌های زیست‌محیطی است که از منظر بوم‌گرایی متون را بازخوانی می‌کند و دیگران را تشویق می‌کند تا به‌طورجدی دربارۀ ارتباط بین خود و طبیعت و بحران‌های محیط‌زیست بیندیشند. یکی از راه‌های نقد بوم‌گرا برای رسیدن به این هدف بازخوانی متون ادبی گذشتگان است. پژوهش حاضر ،کیفی و توصیفی است و مطالب آن به روش کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده است. تعدادی از ابیات محلی رایج بین مردم استان کهگیلویه و بویراحمد گزینش و از منظر نقد بوم‌گرا بررسی شده است. توصیفات و تشبیهات طبیعت در بیت‌های رایج این منطقه بسیار پررنگ است تا جایی که بخش زیادی از ابیات محلی این استان مربوط به طبیعت و عناصر محیط زیستی است. حضور پررنگ مؤلفه‌های طبیعی مانند برف، گل و گیاهان، کوه، پرندگان، حیوانات و غیره موجب طرح این پرسش شد که چگونه می‌توان اشعار رایج بین مردم این استان را از منظر نقد بوم‌گرا بررسی کرد؟ با بررسی اشعار عامیانه مشخص شد شاعر با نگاه آگاهانه با طبیعت یک‌دل می‌شود و تمام عواطف انسانی‌اش را در طبیعت مشاهده و توصیف می‌کند؛ بنابراین محیط ‌زیست، بسامد بالایی در اشعار لری دارد و نگاه شاعر به طبیعت کاملاً دوستانه است و جنبۀ حفاظت دارد.