فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مولانا جلال‌الدین بلخی و شمس تبریزی، دو عارف بزرگ ایرانی، دارای حضور و تأثیری فراوان در شاخه‌های گوناگون فرهنگ ایرانی‌اند. یارسان (اهل حق) نیز از پیروان طریقت و آیینی علوی­ و دارای اهمیت معنوی و فرهنگی، حتی در ابعادی جهانی‌­اند. بنابراین، نوع نگاه پیروان این آیین به هریک از بزرگان تاریخ و از جمله شمس و مولوی می­تواند واجد اهمیت پژوهشی باشد. در این گفتار کوتاه، کوشیده‌­ایم برخی از خطوط اصلی حضور این دو را در متون مهم حقانی بررسی کنیم. نسبت شمس با حلاج (و آن‌گاه: پیر داوود و امام حسین (ع) ) و نسبت مولوی با حضرت محمّد (ص) (و محمّد بن ابی­‌بکر) از نگره­‌های مهمِ یارسان دربارۀ این دو چهره است. نیز تکیه بر نسبت رازآمیزِ خویشاوندی میان آن دو، حضور ایشان در نیایش­‌های اهل حق و حضور آن‌ها، خاصه مولانا، در داستان‌­های علویان بکتاشی، از دیگر نکاتی است که در این گفتار بدان‌ها اشاره شده است. وصف اصلی حکایات و روایات یادشده، به مانند بسیاری دیگر از آثار یارسان، رمزی بودن آن‌هاست.