بازنمود زبان‌های کهن ایرانی در نام‌واژه‌های گیلکی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.

2 استادیار گروه زبان انگلیسی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.

doi
چکیده

گیلکی و گویش‌های گوناگون آن صورت تحول یافتۀ زبان‌های ایرانی میانه و یکی از مهم‌ترین زبان‌های هم‌ریشه با زبان‌های کهن ایرانی است. ریشه‌شناسی زبان نیز دانشی برای دریافت پیشینۀ تاریخی و فرهنگی واژه‌هاست و تحولات معنایی، آوایی و ساختاری آن‌ها را تبیین می‌کند. این پژوهش به ریشه‌شناسی شماری از نام‌واژهای گیلکی و بازنمود زبان‌های کهن ایرانی در آن‌ها اختصاص دارد، تا میزان هم‌ریشگی و نزدیکی تلفظ کنونی نام‌واژه‌های گیلکی را به زبان‌های کهن ایرانی نشان دهد. جامعۀ آماری آن نیز نام حیوانات، گیاهان، خوراک‌ها، ابزارها، اماکن و مشاغل موجود در قصه‌های محلی گیلان است، که به دلیل گونه‌های مختلف و متعدد زمینۀ مناسبی برای نزدیک‌تر شدن به نتیجه و آمار حقیقی دارد. روش این پژوهش توصیفی و گاه ساختاری- تحلیلی بوده، معنی و تلفظ هر یک از نام‌واژه‌های ساده یا مرکب بیان شده، سپس ریشه‌یابی و بازنمایی می‌شود. نتایج حاصل نشان می‌دهد که 87.5 از نام‌واژه‌های مورد نظر بازماندۀ زبان‌های کهن ایرانی است و هنوز معانی و تلفظ بسیاری از آن‌ها به زبان‌های کهن، به ویژه فارسی میانه و پهلوی نزدیک‌تر از زبان فارسی کنونی است. نیز 6.25 از نام‌واژه‌های بررسی شده غیرایرانی و 6.25 از آن‌ها محلی و بومی می‌باشد.