بررسی تطبیقی التقاء واکه‌ها در گویش لری ممسنی و زبان فارسی: رویکرد بهینگی

نویسندگان

1 گروه زبانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران

doi
چکیده

در گویش لری ممسنی، در واژه‌های مختوم به واکۀ /ā/ در ترکیب با پسوند /-i/ (پسوند نسبت، لیاقت، وصفی و ...) فرایند مرکب سازی و در زبان فارسی در همین واژه‌ها فرایند درج همخوان میانجی /j/، التقاء واکه‌ها را برطرف می‌سازند. در گویش مورد بررسی، محدودیت نشانداری (CVGa) وجود دارد که به موجب آن، فعل پی بستی /e/ بعد از همخوان غلت میانجی در ترکیبی با ساختار هجایی (CV.Gv) در روساخت آوایی فقط به صورت [a] ظاهر می‌شود.  بنابراین در این گویش، واج میانجی /n/ جهت تمییز نشانۀ مفعول صریح و فعل پی بستی ربطی (که هر دو نمود آوایی یکسانی دارند) در ترکیب با ریشه‌های مختوم به واکه نیز کاربرد دارد. همچنین در این گویش، صورت پی بستی فعل ربطی /ɂast/ دارای تناوب تکواژی /e/ و /a/ به ترتیب بعد از همخوان و واکه در مرز تکواژ می‌باشد که در فرایند درج همخوان میانجی در بافت التقای واکه‌ای از تکواژگونۀ/a/ و واج‌های میانجی /j/ و /w/ استفاده می‌شود. در این بررسی از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است.