تحلیل ده افسانه از قصه‌های پریان در استان ایلام بر اساس نظریه ولادیمیر پراپ

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکده علوم انسانی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران

doi
چکیده

ولادیمیر پراپ، در تجزیه و تحلیل‌های ساخت‌گرایانه‌اش از صد قصۀ عامیانۀ پریان، به مدلی خاص در پژوهش داستانی دست یافت و به شناخت هرچه بیش‌تر ساختار قصه‌ها کمک کرد. او در کتاب «ریخت‌شناسی قصه‌های پریان» سی‌و‌یک خویشکاری برای تحلیل ساختار قصه، بیان کرده‌است. روشی که پراپ ارائه می‌دهد تقریباً قابل انطباق با قصه‌های سایر ملل نیز هست. در این پژوهش، پس از جمع‌آوری قصه‌های پریان استان ایلام به شیوۀ میدانی، یک قصۀ برجسته از هر شهرستان ایلام انتخاب شده در آن قصه‌ها، به شیوۀ توصیفی - تحلیلی، شخصیت‌های هفتگانۀ قصه‌های پریان، هفت حوزۀ عملیات، نه‌گونه وضعیت آغازی و ترکیبات حرکتی مورد نظر پراپ مشخص می‌گردد. علاوه بر این، درصد اشتراک و افتراق قصه‌های پریان کردی ایلام با سی‌ویک خویشکاری مورد نظر پراپ، عنوان خویشکاری‌های فاقد کاربرد و تعداد خویشکاری‌های مستعمل نیز تبیین شده‌است. در این تحقیق همچنین، یکی از قصه‌های پریان ـ به منظور تطبیق قصه‌های کردی با خویشکاری‌های پراپ ـ تشریح گردیده‌است لذا جامعۀ آماري پژوهش، قصه‌های پریان در استان ایلام است و نمونۀ آماري نیز ده قصۀ منتخب در این منطقه خواهدبود. روش گردآوری اطلاعات، ترکیبی از روش میدانی ـ اسنادی و کتاب‌خانه‌ای است. ترکیبی از روش میدانی ـ اسنادی و کتاب‌خانه‌ای است.