تحلیل شگرد روایی «زمان روایت» در خاوران‌نامۀ گورانی بر اساس نظریۀ ژرار ژنت

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

doi
چکیده

پژوهش حاضر از منظر روش‌شناسی، توصیفی - تحلیلی و از نوع روایت‌شناختی است که در آن به بررسی و تحلیل ساختار روایت در منظومۀ حماسی - دینی «خاوران‌نامۀ گورانی» بر اساس مؤلفۀ «زمان روایت» (Narration time)، به عنوان یکی از مفاهیم اصلی در نظریۀ روایت‌شناسی ژرار ژنت پرداخته شده است. منظومۀ مذکور، بستر مناسبی برای بررسی سازوکارهای زمانی در روایت است؛ لذا هدف از انجام این مقاله، آشکار ساختن چگونگی تأثیر شگرد رواییِ زمان روایت بر پویایی ساختار و تقویت مضامین حماسی و دینی آن است. تحلیل‌ها در این پژوهش بر سه عنصر اصلی زمان روایت متمرکز است: ترتیب زمانی (Order)، تداوم (Duration) و بسامد (Frequency). نتایج این بررسی‌ها حاکی از آن است که ساختار زمانی این اثر، در حالی که عمدتاً خطی و «یک‌بارگوی» است، از طریق «پیش‌گویی‌های رؤیاگونه» (Prolepsis) و «صحنه‌پردازی‌های گفت‌وگومحور» (Scene) از یکنواختی روایی فاصله گرفته و از ابزارهای رویکرد ژرار ژنت برای خلق تعلیق و افزایش تأثیر درونی داستان بهره برده است.