تأثیر کربنات کلسیم بر مقاومت به شوری ارقام یونجه
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
2 استاد دانشگاه تبریز
3 دانشیار موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشورز
doi
چکیده
یونجه مهمترین گیاه علوفهای است که به دلیل سازگاری بالا با شرایط نامساعد محیطی، تنوع ژنتیکی و عملکرد کمّی و کیفی قابل توجه در تمام مناطق جهان بصورت آبی و دیم کشت می شود. شــوری منــابع آب و خاک از مهمترین عوامل مؤثر بر کاهش تولید و سطح زیر کشت آن محسوب می شود که انتخاب ژنوتیپهای متحمل همراه با اعمال روشهای مدیریتی صحیح، امکان تولید بیشتر و گسترش کشت این گیاه را در شرایط شور فراهم میآورد. بارزترین اثر شوری بر گیاهان، کاهش رشد و تولید میباشد. اضافه کردن کلسیم به محیط به دلیل خنثی کردن اثرات اسمزی مرتبط با تنش شوری، اثرات مخرب نمک را احتمالاً از طریق تخفیف اثرات سمی یونهای سدیم کاهش میدهد. بنابراین چهار رقم گلستان (20313)، فائو (2566)، سیستان و بلوچستان و همدانی محلی اهر به منظور تعیین نقش کلسیم در رشد و عملکرد یونجه در شرایط شور مورد بررسی قرار گرفتند. آزمایش در گلخانه تحت شرایط هیدروپونیک و با 5 سطح شوری در سه تکرار بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کاملاً تصادفی اجرا شد. ارقام مورد بررسی ابتدا تحت تیمارهای شوری رشد نموده و پس از برداشت چین، گلدانهای حاوی بوتهها با آب مقطر شستشوی کامل شده و سپس تیمارهای شوری و کربنات کلسیم در آنها اعمال گردیدند. نیاز غذایی با استفاده از محلول هوگلند تأمین و کلیه تیمارها در محلولها اعمال گردید. با آغاز گلدهی، برداشت بوتهها در هر چین انجام و سپس میزان وزن خشــک انـدامهای هوایی، ریشــه، سـاقه، بــرگ و بیــوماس، ارتفـاع بوتهها، طول ریشه اصلی، تعداد میانگره ساقه اصلی و تعداد پنجه در هر بوته اندازهگیری شد. غیر از ارتفاع بوته تمام صفات مورد بررسی در ارقام اختلاف معنیداری در اثر شوری و کربنات کلسیم نشان دادند که بیشترین همبستگی مثبت و معنیدار با عملکرد مربوط به وزن خشک ساقه بود. مصرف کربنات کلسیم میزان افت صفات مورد بررسی را مخصوصاً در ارقام مقاوم کاهش داد و ارقام گلستان (20313) و فائو (2566) بیشترین عملکرد را در این شرایط کسب نمودند.