واکاوی تأثیر نعمتشناسی بر هیجانهای مثبت از منظر قرآن کریم
نویسندگان
1 سطح چهار حوزه علمیه قم
2 دانشجوی دکتری تفسیر تطبیقی جامعة المصطفی العالمیه و پژوهشگر پژوهشکده بین المللی امام رضا علیه السلام
3 استادیار گروه علوم قرآنی و حدیث دانشگاه علوم اسلامی رضوی
doi
10.30513/qd.2021.2853.1596چکیده
پژوهش حاضر در راستای مطالعات بینرشتهای و توسعه نگاه کاربردی به مباحث قرآن انجام گرفته است. یکی از موضوعات کاربردی و میانرشتهای، هیجانهای مثبت است. پژوهشگران روانشناسی مثبتگرا معتقدند که وقتی افراد، هیجانات مثبت را تجربه میکنند، در معرض هیجانهای منفی مانند ترس، اضطراب و افسردگی قرار ندارند؛ در نتیجه، توازن کلی میان هیجانهای مثبت و منفی افراد، پیشبینیکننده احساس بهزیستن آنان است. در فرایند این پژوهش، سعی نگارندگان بر آن بوده است که با تکیه بر دادههای کتابخانهای و سامانههای رایانهای، پس از جمعآوری، دستهبندی مباحث، تحلیل و توصیف دقیق آنها، ابتدا «چیستی نعمت»، «چیستی هیجان» و «رابطه نعمتشناسی با هیجانهای مثبت» از متون معتبر استنباط گردد؛ سپس نحوه تأثیر نعمتشناسی بر هیجانهای مثبت از دیدگاه قرآن کریم بررسی شود. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که قرآن کریم به دیدن و شناخت داشتهها تأکید مینماید؛ اما از اصطلاح نعمت استفاده میکند. اصطلاح نعمت چیزی فراتر از داشتههاست. بین «دیدن داشتهها» و «دیدن نعمت» تفاوتهایی وجود دارد. در «دیدن داشتهها» هیجانهای مثبت انسان فقط به خاطر «دیدن داشتهها»ست؛ اما در «دیدن نعمت» هیجانهای مثبت به خاطر «وجود داشتهها»، «جایگاه نعمتدهنده»، «انگیزه نعمتدهنده» و «اثر شکر» است. همچنین نعمتشناسی نوعی جهانبینی و شناخت است که بینشها و نگرشهای انسان را اصلاح میکند و باعث ایجاد، تقویت و افزایش هیجانهای مثبت میگردد. این نوع نگرش، احساس بالیدن و ارزشمند بودن را در او ایجاد میکند و از او انسانی شادمان، امیدوار، شاکر و راضی از زندگی خواهد ساخت. در نتیجه، رفتار فردی و اجتماعی او نیز بر اساس همان نگرش تغییر خواهد کرد.