ارزیابی مقایسهای کارآیی عملگرهای فازی پردازش شئگرای تصاویر ماهوارهای در پایش تغییرات پوششگیاهی حوضه آبریز کرخه
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا،دانشگاه لرستان، لرستان، ایران
2 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران
3 دانشیارگروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
4 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران
doi
10.22131/sepehr.2025.2059184.3134چکیده
پوششگیاهی شاخص سلامت اکوسیستم است و نقش مهمی در حفظ تعادل اکولوژیکی، تنظیم چرخه آب و تسهیل جریان ماده و انرژی دارد. پویایی پوششگیاهی ناشی از تنشهای محیطی و فعالیتهای انسانی در حال تسریع است و نیاز به پایش و نظارت طولانی مدت مداوم دارد. با توسعه فناوری سنجش از دور، تصاویر سنجش از دور به طور گسترده در کار بررسی پوششگیاهی مورد استفاده قرار گرفته است. هدف از این پژوهش، ارزیابی مقایسهای کارآیی عملگرهای فازی پردازش شئگرای تصاویر ماهوارهای در پایش تغییرات پوششگیاهی حوضه آبریز کرخه با استفاده از سری زمانی تصاویر ماهواره لندست است. در راستای این هدف، پس از تهیه تصاویر سری زمانی سالهای 1373، 1378، 1383، 1388، 1393، 1398 و 1403 از سامانه گوگلارث انجین، با استفاده از رویکرد پردازش شئگرای تصاویر ماهوارهای و عملگرهای AND، OR، MGE، MAR، MGWE و ALP اقدام به قطعهبندی و طبقهبندی تصاویر شد. مرحله قطعهبندی، با استفاده از مقیاس، ضریب شکل و ضریب فشردگی بهینه انجام شد و پس از آن دو کلاس پوششگیاهی و غیر پوششگیاهی ساخته شد و نمونههای تعلیماتی نیز انتخاب شدند. در مرحله بعد طبقهبندی انجام گرفت و برای تعیین دقّت طبقهبندی، با استفاده از نقاط کنترل واقعیت زمینی انتخابی، دقّت کلی و ضریب کاپا برای نقشههای تولیدی محاسبه شدند. نتایج پژوهش نشان داد که عملگر فازی AND با دقت ۹۷/۳۸ درصد و ضریب کاپای ۰/۹۸۱۸ بهترین عملکرد را در پایش پوششگیاهی حوضه کرخه دارد. تحلیل سری زمانی تصاویر لندست طی ۳۰ سال گذشته کاهش حدود ۱۸ درصدی پوششگیاهی را آشکار کرد. این روند که ناشی از عوامل انسانی و طبیعی است، تهدیدی جدی برای پایداری اکولوژیکی و جوامع محلی محسوب میشود و ضرورت اتخاذ سیاستهای جامع حفاظت و احیای پوششگیاهی را برجسته مینماید.
