فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: رشد روزافزون جمعیت شهری در دهه‌های اخیر، خساراتی به اجتماعات انسانی و محیط زیست انسان وارد کرده است؛ به طوری که عدم توجه کافی و رسیدگی به این موضوع در آینده‌ای کوتاه خسارات مالی، انسانی و زیست محیطی جبران ناپذیری را به محیط جغرافیایی زیست انسان وارد می‌سازد. در این راستا با توجه به اهمیت و ضرورت مبحث عدالت ‌محیط زیستی در سلامت شهری و وجود نارسایی‌ها و ناسازگاری‌های گسترده در این حوزه هدف از نگارش مقاله حاضر، بررسی تاثیر آلودگی‌های محیط زیستی بر سلامت شهری با تاکید بر عدالت اجتماعی در سطح محلات سیاه اسطلخ، رودبارتان، فخب و شهرک کمپوست شهر رشت است که در سال ۱۴۰۱ انجام گرفته است. مواد و روش‌ها: این پژوهش از نظر هدف جزء تحقیقات کاربردی و از نظر ماهیت و روش جزء پژوهش‌های توصیفی - تحلیلی به حساب می‌آید. گردآوری داده‌ها از طریق پرسشنامه‌ای  با ۱۰ شاخص اصلی و ۵۱ گویه از طریق مرور اسناد معتبر پژوهشی و برداشت‌های میدانی استخراج شده است. بدین منظور جهت مطمئن شدن از روایی پرسش‌نامه و همچنین شاخص‌ها و گویه‌های انتخاب شده، این سوالات در اختیار ۷ نفر از اساتید و پژوهشگران شهرسازی و جغرافیای شهری قرار گرفت و پس از اعمال نظرات آن‌ها، در نهایت پرسش‌نامه اصلاح و تایید شد. به طوری که شاخص‌های آلودگی هوا، صوتی، آب و خاک، بصری، پوشش گیاهی، رفتار زیست محیطی، بهداشت محیط، محیط کالبدی - خدماتی، نظام سلامت شهری و عدالت که در شکل گیری آلودگی‌های محیط زیستی محلات شهر رشت دخیل هستند شناسایی و جهت رسیدن به هدف پژوهش به کار گرفته شد. جامعه آماری پژوهش، شهروندان بالای ۱۵ سال ساکن در محلات مورود مطالعه و منتخب شهر رشت هستند که بر اساس آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، بالغ بر ۵۰۰۰۰ نفر جمعیت داشته است لذا حجم نمونه آماری با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۱ نفر با ضریب اطمینان ۹۵/۰ تعیین گردید. اما به دلیل پایایی بهتر و رند شدن حجم پرسش‌نامه تعداد 400 نمونه، به گونه‌ای که هر محله تعداد 100 پرسش‌نامه، مورد پرسش قرار بگیرد در نظر گرفته شد. برای تجزیه و تحلیل یافته‌های حاصل از مطالعات میدانی نیز از نرم افزارهای SPSS ، Smart PLS و آزمون‌های‌ آماری معادلات ساختاری و فریدمن، استفاده شده است. نتایج و بحث: یافته‌های تحقیق نشان داد میان عوامل آلودگی محیط زیستی و عدالت در سلامت شهری رابطه‌ای بسیار قوی و مثبت وجود دارد. به‌طوری‌که ضریب مسیر به‌دست آمده آن با ۶۹۱/۰، بیان می‌دارد که فرضیه تحقیق مورد تائید می‌باشد ازاین‌رو آلودگی محیط زیستی بر روی سلامت شهری تاثیر معناداری داشته و این تاثیر شدت بالای دارد. در میان چهار محله مورد مطالعه از نظر میران آلودگی ترتیب محلات عبارت‌اند از: رودبارتان، سیاه اسطلخ، فخب و در نهایت شهرک کمپوست. به این صورت که محله شهرک کمپوست به دلیل قرار گیری در رتبه آخر از میزان آلودگی بیشتری برخوردار است. نتیجه‌گیری: در نهایت  با استفاده از آزمون فریدمن مشخص شد از میان چهار محله مورد بررسی، بیشترین میزان نارضایتی از آلودگی محیط زیستی و سلامت شهری متعلق به محله شهرک کمپوست (با میانگین ۹۴/۱) است و پس از آن نیز به ترتیب محلات فخب (با میانگین ۱۹/۲)، سیاه اسطلخ (با میانگین ۷۷/۲) و در نهایت محله رودبارتان (با میانگین ۶۰/۳) قرار دارند.