شناسایی پهنه های ناپایدار دامنه ای در محور ارتباطی تفین-دگاگا واقع در استان کردستان
نویسندگان
1 استادگروه جغرافیای طبیعی وژئومورفولوژی ، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 استادگروه جغرافیای طبیعی وژئومورفولوژی ، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22131/sepehr.2025.2047565.3107چکیده
زمینلغزش یکی از مخاطرات طبیعی است که سالانه خسارات قابل توجهی به زیرساختها، منابع طبیعی، و جوامع انسانی وارد میکند. بسیاری از مناطق کوهستانی در کشور ایران از جمله دامنه های رشته کوه زاگرس مستعد وقوع انواع مخاطرات طبیعی و زمین لغزش هستند. بنابراین هدف از پژوهش حاضر، شناسایی مناطق مستعد وقوع زمین لغزش و ارزیابی میزان جابجایی سطح زمین با استفاده از تصاویر سنجش از دور راداری و روش تحلیل شبکه ای (ANP)در محور تفین –دگاگا واقع در استان کردستان است. دادههای مورد استفاده در این تحقیق شامل تصاویر راداری Sentinel-1 مربوط به سال های 2021-2017 و تعداد هشت پارامتر ژئومورفولوژیکی از جمله شیب، جهت شیب، ارتفاع، فاصله از جاده، فاصله از رودخانه، کاربری اراضی، فاصله از گسل و نقشه زمینشناسی هستند که با استفاده از مدل تحلیل شبکه و سیستمهای اطلاعات جغرافیایی (GIS) پردازش و تحلیل شدهاند. بر اساس نتایج حاصل از ارزیابی های تحلیل شبکه ای(ANP)، بیشترین کلاس آسیب پذیری خیلی زیاد به ترتیب در اراضی کشاورزی زراعی با 356.03 هکتار و سپس مسکونی با 319.75 هکتار قرار دارد. بیشترین کلاس آسیب پذیری متوسط در کاربری کشاورزی زراعی با 5582.36 هکتار و سپس اراضی جنگلی با 1889.64 هکتار قرار دارد. همچنین نتایج بررسی ها و مقایسه دادههای جابجایی زمین در طول چندین بازه زمانی (از سال 2017 تا 2019) نشاندهنده تغییرات چشمگیر در رفتار زمین در طول جاده تفین به داگاگا است. به طوری که میانگین جابجایی زمین در طی دوره زمانی مذکور حدود 0.05+ متر بالا آمدگی و حدود 0.08 - متر فرو افتادگی داشته است که میتوان نتیجه گرفت نشست زمین یک روند مداوم و نگرانکننده دارد. هرچند میانگین جابجایی در سال 2018 بهبود یافته است، اما در سال 2019 برخی نقاط دچار نشست شدیدتری شدهاند. این دادهها نشان میدهند که منطقه همچنان در معرض خطرات ناشی از جابجایی زمین قرار دارد و اقدامات نظارتی و حفاظتی مستمر ضروری است.